إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٥٩ - نظر مصنف درباره اخبار من بلغ

بيان ذلك: در صحيحه هشام چنين آمده است: من بلغه عن النّبى صلّى اللّه عليه و آله شى‌ء من الثّواب فعمله ... «فاء» در اين روايت، «فاء» تفريع است و تفريع عمل بر «بلوغ خبر» يعنى اتيان عمل به رجاء مطلوبيّت و اين، همان عنوان انقياد و احتياط است. و در مورد انقياد، «عقل» حكم به استحقاق ثواب مى‌كند لذا ما از ترتّب ثواب برآن انقياد يك امر مولوى استحبابى را كشف نمى‌كنيم تا بتوانيم بگوئيم «نفس عمل» استحباب دارد. و اين كه روايات باب، ثواب را بيان مى‌كنند به‌عنوان مؤكّد حكم عقل است.[٣]

نظر مصنّف درباره اخبار من بلغ‌

بعضى از اخبار- مانند صحيحه هشام بن سالم- دلالت بر استحباب «نفس عمل» مى‌كند زيرا ظاهر صحيحه هشام اين است كه: اگر در روايت ضعيفى منسوب به پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله وعده پاداش بر انجام عملى آمده باشد و كسى آن عمل را انجام دهد به آن ثواب مى‌رسد گرچه در واقع رسول اللّه هم نفرموده باشد.

در اين روايت قيد نشده كه آن عمل را به‌عنوان احتياط و اينكه شايد آن روايت صحيح باشد، انجام دهد بلكه ظهور روايت در اين است كه آن عمل را به نيّت «خود عمل» انجام دهد و ثواب برآن عمل مترتّب است نكته ديگر آن است كه در صحيحه هشام چنين آمده بود: «من بلغه ... فعمله» «فاء» در اين كلمه- «فعمله»- به‌عنوان تفريع است يعنى عمل، به دنبال «بلوغ خبر» است به نحوى كه اگر «بلوغ» نبود، داعى بر تحقّق عمل پيدا نمى‌شد. البتّه داعى بر عمل، سبب نمى‌شود كه عمل، مقيّد و معنون به آن داعى گردد تا ما بگوئيم: اتيان آن عمل «مثلا خواندن دو ركعت نماز» مقيّد به اين است كه چون عنوان بلوغ خبر ضعيف در كار است پس من آن را اتيان مى‌كنم و «ثواب» مربوط به عمل‌