إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٨٨ - كيفيت استدلال به حديث رفع
لا يقال كيف؟ و إيجاب الاحتياط فيما لا يعلم و إيجاب التحفظ في الخطأ و النسيان، يكون أثرا لهذه العناوين بعينها و باقتضاء نفسها(١).
يعنى در مورد قتل خطائى مثلا يك بنده آزاد شود.
آيا حديث نبوى اين حكم (تحرير رقبه) را از آيه شريفه رفع مىكند يا اينكه بين حديث رفع و آيه تعارض هست؟
جواب: حديث رفع آثارى را كه بر عناوين ثانوى (مانند خطا، نسيان و ...) مترتّب است نمىتواند رفع كند بلكه آثارى كه روى عنوان اوّلى فعلى ثابت است برمىدارد لذا در اين مثال تعارضى بين آيه و حديث نبوى نيست و حديث نمىتواند اثر مترتّب بر خطا (تحرير رقبه) را نفى كند.
(١)اشكال: مرحوم مصنّف فرمودند: حديث نبوى آثار عنوان اوّلى را رفع مىكند نه آثار مترتّب بر عنوان ثانوى را.
اكنون ما از ايشان سؤال مىكنيم:
آيا «وجوب احتياط» در فقره ما لا يعلمون اثر عنوان اوّلى است تا با حديث نبوى رفع شود؟
و آيا ايجاب تحفّظ [١] در فقره نسيان و خطا اثر عنوان اوّلى است؟
جواب- ايجاب احتياط و ايجاب تحفّظ اثر عنوان اوّلى نيست بلكه وجوب احتياط در فقره «ما لا يعلمون» اثر جهل و اثر «الحكم المجهول» است چون اگر كسى حكم را بداند احتياط نمىكند لذا مىگوئيم همين عدم وجوب احتياطى را كه شما با حديث رفع ثابت كرديد اين اثر عنوان ثانوى است و حديث رفع نمىتواند اثر عنوان ثانوى را برطرف كند.
[١]شارع مقدّس در مورد خطا و نسيان مىتوانست تحفّظ واقع را بر مكلّف واجب كند و بگويد مكلّف بايد مراقب و متحفّظ باشد كه موضوع خطا و نسيان تحقّق پيدا نكند.