ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٢٩ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

و مؤيّد آن است آنچه از طرق عامه رسيده كه مرده بدهكار را نزد آن حضرت مى‌آوردند، مى‌فرمود: براى بدهكارى خود چيزى دارد؟ اگر مى‌گفتند دارد، بر او نماز مى‌خواند و چون خدا پيروزيها نصيب او كرد.

فرمود:

«أنا أولى بالمؤمنين من أنفسهم»

هر كه بميرد و وامى داشته باشد، به عهده من است و هر كه مالى بجا گذارد از آنِ ورثه او است. پايان نقل مجلسى (ره).

در اينجا دو موضوع را بايد دانست:

الف- بيان اصل حديث نبوى معروف‌

«أنا أولى بالمؤمنين من أنفسهم»

كه طبق آيه كريمه (٦ سوره مباركه احزاب) وارد شده است كه مى فرمايد: «پيغمبر اولى است به مؤمنان از خودشان و أزواجش مادران آنهايند ...» اين مضمون براى چند مقصد از چند نظر گفته مى‌شود:

١- به قصد اظهار مهر و دوستى از نظر اخلاقى كه منظور اظهار دوستى و مهر باشد تا آنجا كه نسبت به ديگرى از خود او مهربان‌تر باشد و چون حبّ ذات روشن‌ترين و كامل‌ترين غريزه بشرى است و مهرورزى پيغمبر خاتم نسبت به امّت و بلكه نوع بشر نمونه كامل نوع دوستى و بشر خواهى است، اين حقيقت در اين جمله شيوا و معجز مآب ادا شده است كه پيغمبر مؤمنان را از خودشان بيشتر دوست دارد و نسبت به آنها مهر مى‌ورزد و در اين صورت اين جمله از نظر اخلاقى ادا شده است و يك درس عالى و پر معناى عشق و محبت عاقلانه و بر كنار از دوستى‌ها و عشق‌هائى كه از تمايلات جنسى برخاسته مى‌شود به نوع بشر و خصوص سروران و رهبران بشريت مى‌دهد.

و جمله‌ «وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ»- ازواج او هم مادرِ مؤمنان است، با اين معنى بسيار مناسبت دارد و نتيجه اين است كه مهر پيغمبر به مؤمنان بيش از خودِ آنها است بخودشان، و زنانِ محترمِ آن حضرت هم براى آنها تا اندازه‌