ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٥٧ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

١٠- محو خرافات و پرورش جامعه بر پايه حقيقت‌جوئى و واقع بينى.

پيروى از برنامه اسلام وابسته به پاى بندى به مقررات قرآن طبق فهم درست و حفظ دستورهاى آن بود كه عترت و خاندان خود را مسئول آن دانسته و زمام امور را بدانها سپرده بود.

ولى توطئه مغرضين كه كودتاى سقيفه را به وجود آورد مسير پرورش قرآنى را منحرف كرد و اين برنامه را متوقف ساخت و آداب و عادات جاهليت را زير پرده اسلاميت زنده كرد و جامعه را دچار ارتجاع سر سام آورى نمود و وضع در دوران دوم: زمامدارى عثمان به همان اسلوب جاهليت برگشت، و چون امير المؤمنين خواست آنها را به روش حق اسلام برگرداند نبرد داخلى آغاز شد و همان كشمكش و ستيزه‌هاى دوران پيغمبر به حال خود برگشت.

از مجلسى (ره)-" و ليسبقن سباقون" ظاهر اين است كه مراد از كسانى كه عقب ماندند و سپس پيش تاختند، كسانى هستند كه بعد از فوت پيغمبر (ص) از نصرت آن حضرت دست باز گرفتند و به ديگران گرائيدند يا در شك افتادند با اينكه در اسلام خوش سابقه بودند و يا نبودند، و سپس خدا آنها را به راه راست و روشن رهبرى كرد و در نبردها او را يارى كردند و از آن حضرت فرمان بردند و آنها را بسيار پيش تاز خوانده است نظر به سابقه درخشان آنها يا نظر به سرانجام نيك آنها.

و مقصود از دسته دوم كسانيند كه سوابق اسلامى خود را زير پا نهادند براى تقصير در باره او، چون طلحه و زبير و امثال آنها كه در زمان پيغمبر سوابق خوبى داشتند و در آغاز حكومت آن حضرت هم اظهار خوش بينى كردند و سپس برگشتند. پايان كلام مجلسى.

ولى ظاهر اين است كه مقصود آن حضرت آينده است و در اين‌