ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٤٨ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

شخص پيغمبر اجراء كرد بهترين وسيله اين پرورش است از نظر اخلاق و دانش و اقتصاد، يك تعقل عمومى انسانى بهترين مؤيد اين روش قرآنى است ولى بشريت در بالا رفتن از اين گردنه بسيار دشوار تكامل هميشه در معرض خستگى توقف يا انحراف و ارتجاع است.

اين اخبارى كه موعدهائى بيان كرده اشاره به زمينه سنجيهاى تاريخ دارد و يا به تعبير ديگر بشريت در هر دوره‌اى كه به طور عمومى در جريان يك تربيت كلى قرار گرفته و در معرض يك تحولى در آمده است مورد امتحان و آزمايش واقع شده، و تا كنون با اينكه بسيار بسيار پيش رفته و پله‌هاى زيادى از نردبان تكامل را بالا رفته است، ولى در مورد هر آزمايشى از نظر موفقيت قطعى و نهائى رفوزه شده و تو سرى خورده و عقب گرد كرده و باز از نظر ديگر به پيش رفت خود ادامه داده و مشغول تحصيل انسانيت شده و به آموزش و پرورش خود ادامه داده است مثلًا از نظر تنظيم يك آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام تدبر در اين فهرست كوتاه و مختصر مفيد است.

[آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام‌]

درجات تعقل عمومى بشر و همبستگى اجتماعى دوران‌ها: توقف يا انحراف پيدايش اسلام ١ رواج تبليغات اسلام از سال ٤ بعثت ٥ بيعت عقبه كبرى و هجرت ١٥ فتح مكه و سقوط نيروى مخالفت قريش ٤٠ حجة الوداع و وحدت جزيرة العرب زير پرچم توحيد اسلامى ٦٠