مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٩ - جلسه هفدهم

تقدم فعل بر قوه

جلسه هفدهم

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. فی أن الفعل مقدم علی القوة. «إن الفصول الماضیه أوهمت أنّ القوة ...» [١].

این بحث با اینکه به عنوان فصلی مستقل آورده شده است، دنباله بحث گذشته است.

ما در بحث گذشته گفتیم که «کل حادث مسبوق بقوة و مادة تحملها». قبل از هر حادثی قوه آن و نیز مادهای که حامل آن قوه است وجود دارد. پس ما در واقع تقدم قوه را بر فعلیت اثبات کردیم که ضمناً اثبات تقدم ماده بر صورت هم بود، چون وقتی فعلیتِ آینده را نسبت به امکان میسنجیم میگوییم فعلیت، و وقتی نسبت به ماده میسنجیم میگوییم «صورت». پس، از بحث گذشته چنین نتیجه گرفته شد که قوه بر فعلیت، و نیز ماده بر صورت تقدم دارد. حال سؤال این است که آیا مطلب از این قرار است که همیشه و از هر لحاظ ماده مقدم بر صورت است و قوه مقدم بر فعلیت؟

البته مرحوم آخوند بحث را تحت عنوان تقدم صورت بر ماده طرح نکرده است بلکه.