المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٣٩ - استدلال برخى از ادباء جهت اصلى بودن«ضمن» و رد شارح

يؤيؤ (نام پرنده‌اى است) و وعوع (بصدا درآورد) يا واو در صدر كلمه قرار گرفته باشد مانند: ورنتل (اسم است براى شرّ) يا ياء پيش از چهار حرف اصلى واقع شده باشد همچون: يستعور (اسم مكانى است) البتّه اصلى محسوب مى‌شوند.

قوله: فستق: اسم است براى درختى.

قوله: حلتيت: گياهى است كه براى درد مفاصل نافع است.

قوله: اغدودن: طولانى شد.

قوله: سمسم: اسم مكانى است.

قوله: لملم: جمع نمودن.

قوله: كبكب: ريختن.

متن: «٩٣٢»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

ها: براى تنبيه.

كذا: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم.

همز: مبتداء مؤخّر.

واو: عاطفه.

ميم: معطوف به همز.

سبقا: فعل ماضى، تثنيه، مذكّر، غائب، صفت براى همز و ميم، فعل و فاعل.

ثلاثة: مفعول براى « سبقا ».

تأصيلها: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.

تحقّقا: فعل ماضى، تثنيه، مذكّر، غائب، خبر براى تأصيلها و جمله « تأصيلها تحقّقا» صفت است براى « ثلاثة ».

ترجمه:

و همچنين است همزه و ميمى كه قبل از سه حرفى قرار گرفته كه اصلى بودن آنها ثابت و محقّق باشد.