المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٢٨ - استدلال برخى از ادباء جهت اصلى بودن«ضمن» و رد شارح

و آنچه به مذكورات مغاير است به زياد شدن يا نقص گشتن منتسب مى‌باشد.

متن: «٩٢٥»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

الحرف: مبتداء.

ان: حرف شرط.

يلزم: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، فعل شرط و مجزوم به « ان ».

فاء: جزائيّه.

اصل: خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير آن فهو اصل است و جمله اسميّه جمله شرطيّه بوده كه محلّا مجزوم است و جمله شرط و جواب خبر است براى « الحرف ».

واو: عاطفه.

الذى: موصوله، مبتداء.

لا يلزم: فعل مضارع و ضمير مستتر در آن فاعلش بوده و خبر براى « الذى » است.

الزائد: خبر است براى مبتداء محذوف.

مثل: اسم، خبر است براى مبتداء محذوف، مضاف.

احتذى: مضاف اليه.

ترجمه:

حرفاگر با كلمه ملازم و لا ينفك از آن باشد اصلى بوده و اگرملازم آن نباشد زائد محسوب مى‌شود مانند « تاء » در « احتذى ».

متن: «٩٢٦»

تجزيه و تركيب‌

باء: حرف جرّ.

ضمن: مجرور به « با » ، متعلّق به « قابل » ، مضاف.