تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٢
ولى تفسير اول مناسبتر به نظر مىرسد؛ چرا كه در چند آيه بعد، همين تعبير را درباره اهل «مكّه» مشاهده مىكنيم و همانند شرحى است براى آنچه در آيه مورد بحث آمده، و با روش قرآن كه روش اجمال و تفصيل است سازگار مىباشد.
مهم اين است كه: طبق روايات مشهور، تمام سوره «فتح» بعد از ماجراى «حديبيه»، و در مسير بازگشت پيامبر صلى الله عليه و آله از «مكّه» به «مدينه» نازل گرديده است.
سپس، در ادامه همين آيه، به دو نعمت بزرگ ديگر از مواهب الهى اشاره كرده، مىفرمايد: «هدف اين بود كه، اين وقايع نشانهاى (بر حقانيت دعوت تو) براى مؤمنان باشد، و خداوند شما را به راه مستقيمى هدايت كند» «وَ لِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ وَ يَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً».
گرچه بعضى از مفسران ضمير «لِتَكُونَ» را تنها اشاره به «غنائم موعود» دانستهاند، و بعضى ديگر به نگهدارى دشمنان از هجوم بر مسلمانان، ولى مناسب اين است كه اين ضمير، به تمام حوادث «حديبيه» و ماجراهاى بعد از آن بر گردد؛ چرا كه هر يك آيتى از آيات خدا، و دليلى بر صدق پيامبر صلى الله عليه و آله، و وسيلهاى براى هدايت مردم به صراط مستقيم بود، و قسمتى از آن جنبه پيشگوئى و خبر غيبى داشت، و بعضى با اسباب و شرائط عادى سازگار نبود، و در مجموع، معجزه روشنى از معجزات پيامبر صلى الله عليه و آله محسوب مىشد.
***
در آيه بعد، بشارت بيشترى به مسلمانان داده، مىگويد: «خداوند به شما غنائم و فتوحات ديگرى، وعده داده است، كه هرگز توانائى بر آن نداشته و نداريد، ولى خداوند قدرتش بر آن احاطه دارد، و او بر هر چيز توانا است» «وَ أُخْرى لَمْتَقْدِرُوا عَلَيْها قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً».