***
٨- بيعت در سخنان على عليه السلام
در خطبه‌هاى «نهج البلاغه» كراراً روى مسأله بيعت تكيه شده، و امام عليه السلام بارها روى بيعتى كه مردم با او كردند تكيه مى‌كند.
از جمله، در يك مورد مى‌فرمايد: «اى مردم! شما بر من حقى داريد، و من بر شما حقى دارم، اما حق شما بر من اين است كه دلسوز و خيرخواه شما باشم، و بيت المال شما را در راه خودتان مصرف كنم، شما را تعليم دهم تا از جهل نجات يابيد، و تأديب كنم تا آگاه شويد، سپس مى‌افزايد:
وَ أَمَّا حَقِّي عَلَيْكُمْ فَالْوَفَاءُ بِالْبَيْعَةِ وَ النَّصِيحَةُ فِي الْمَشْهَدِ وَ الْمَغِيبِ وَ الْإِجَابَةُ حِينَ أَدْعُوكُمْ وَ الطَّاعَةُ حِينَ آمُرُكُمْ: «اما حق من بر شما اين است كه در بيعت خويش وفادار باشيد، و در آشكارا و نهان خيرخواهى كنيد، هر وقت شما را مى‌خوانم اجابت نمائيد، و هر گاه فرمان مى‌دهم اطاعت كنيد». «١»
و در جاى ديگر مى‌فرمايد: لَمْ تَكُنْ بَيْعَتُكُمْ إِيَّايَ فَلْتَةً: «بيعت شما با من بى‌مطالعه و ناگهانى انجام نگرفت» (تا كمترين ترديدى در اطاعت از من به خود راه دهيد). «٢»
و در خطبه‌اى كه قبل از جنگ «جمل» و هنگام حركت از «مدينه» به سو «بصره» ايراد فرمود، مردم را به پايدارى روى بيعتشان توجه داده، مى‌فرمايد: وَ بَايَعَنِي النَّاسُ غَيْرَ مُسْتَكْرَهِينَ وَ لَا مُجْبَرِينَ بَلْ طَائِعِينَ مُخَيَّرِينَ: «مردم بدون اكراه و اجبار و از روى اطاعت و اختيار با من بيعت كردند». «٣»
و بالاخره در برابر «معاويه» كه از بيعت با امام عليه السلام سر باز زد، و مى‌خواست