برداشتن، و روح و جان را به او سپردن، عشق او را در دل جاى دادن، و خود را به اخلاق او آراستن.
و اگر در آيات فوق، «عبادت» به عنوان هدف نهائى آفرينش معرفى شده، مفهومش همين است، كه به تعبير ديگر به عنوان «تكامل انسانى» از آن ياد مى‌شود.
آرى، انسان كامل، همان بنده راستين خدا است!
***
٥- نظرى به روايات اسلامى پيرامون فلسفه آفرينش انسان
در بالا، از دو طريق از طرق، مسأله هدف خلقت انسان را تعقيب كرديم، يكى از طريق تفسير آيات قرآن، و ديگرى از طريق فلسفى، و هر دو ما را به يك نقطه رساند.
اكنون نوبت آن است كه از مسير سوم، يعنى از طريق روايات اسلامى اين مسأله سرنوشت‌ساز را دنبال كنيم.
دقت در روايات زير كه بخشى از اين روايات است، بينش عميق‌ترى در اين مسأله به ما مى‌دهد:
در حديثى از امام موسى بن جعفر عليه السلام آمده، كه از حضرتش سؤال كردند:
معنى اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله چيست كه فرموده: اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ لِما خُلِقَ لَهُ، «تا مى‌توانيد عمل كنيد كه همه انسان‌ها براى هدفى كه آفريده شده‌اند آمادگى دارند»؟ امام عليه السلام فرمود: انَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خَلَقَ الْجِنَّ وَ الانْسَ لِيَعْبُدُوهُ، وَ لَمْ‌يَخْلُقْهُمْ لِيَعْصُوهُ وَ ذلِكَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ، فَيَسَّرَ كُلًّا لِما خُلِقَ لَهُ، فَالْوَيْلُ لِمَنْ اسْتَحَبَّ الْعَمى‌ عَلَى الْهُدى‌: «خداوند بزرگ، جن و انس را براى اين آفريده كه او را عبادت و اطاعت كنند،