تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٦
بعد از هر نماز و هر عبادت، سر به سجده بگذارد، و خدا را بر اين همه توفيق سپاس گويد.
اگر بينش انسان در مورد ايمان و اطاعت خدا چنين باشد، نه تنها خود را «طلبكار» نمىداند، بلكه هميشه «مديون» خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله و غرق احسان او مىشمرد.
عبادات را عاشقانه انجام مىدهد، در راه اطاعت او نه با پا، كه با سر مىدود.
و اگر خدا براى او پاداش عمل قائل شده، اين را نيز لطف ديگرى مىداند، و گرنه انجام كارهاى نيك، سودش به خود انسان باز مىگردد و در حقيقت با اين توفيق، بر ميزان بدهكارىهاى او به خداوند افزوده مىگردد.
بنابراين، هدايت او لطف است، دعوت پيامبرش صلى الله عليه و آله لطفى ديگر، و توفيق اطاعت و فرمانبرى لطفى مضاعف، و پاداش، لطفى است ما فوق لطف!
***
در آخرين آيه مورد بحث، كه پايان سوره «حجرات» است، باز هم آنچه را در آيه قبل آمده تأكيد مىكند، و مىفرمايد: «خداوند غيب آسمانها و زمين را مىداند، و نسبت به آنچه انجام مىدهيد بصير و بينا است» «إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ».
اصرار نداشته باشيد كه حتماً مؤمن هستيد، و نيازى به سوگند نيست، او در زواياى قلب شما حضور دارد، و از آنچه در آن مىگذرد، كاملًا با خبر است. او از تمام اسرار اعماق زمين و غيب آسمانها آگاه است، بنابراين چگونه ممكن است از درون دل شما بىخبر باشد؟