تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٧
را بارها در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله يا بعد از او چشيدهاند، كه روشنترين آنها داستان شكست «احُد» به خاطر بىانضباطى گروه اندكى از جنگجويان بود.
قرآن مجيد اين مسأله فوقالعاده مهم را در عبارات كوتاه آيات فوق، به صورت جامع و جالب مطرح ساخته، مىگويد: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاتُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ».
وسعت مفهوم آيه چنان كه گفتيم، به قدرى زياد است كه هر گونه «تقدم» و «تأخر» و گفتار و رفتار خودسرانه و خارج از دستور رهبرى را شامل مىشود.
با اين حال، در تاريخ زندگى پيامبر صلى الله عليه و آله موارد زيادى ديده مىشود، كه افرادى بر فرمان او پيشى گرفتند، يا عقب افتادند و از اطاعت آن سرپيچى نمودند، و مورد ملامت و سرزنش شديد قرار گرفتند، از جمله اين كه:
١- هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله براى فتح «مكّه» حركت فرمود (سال هشتم هجرت) «ماه مبارك رمضان» بود، جمعيت زيادى با حضرت بودند، گروهى سواره و گروهى پياده، وقتى به منزلگاه «كراع الغميم» رسيد، دستور داد ظرف آبى آوردند و روزه خود را افطار كرد، همراهان نيز افطار كردند، ولى عجب اين كه، جمعى از آنها بر پيامبر صلى الله عليه و آله پيشى گرفتند، و حاضر به افطار نشدند، و بر روزه خود باقى ماندند، پيامبر، آنها را «عصاة» يعنى «جمعيت گنهكاران» ناميد. «١»
٢- نمونهاى ديگر در داستان «حجة الوداع»، در سال دهم هجرت اتفاق افتاد، كه پيامبر صلى الله عليه و آله دستور داد، منادى ندا كند: هر كس حيوان قربانى با خود نياورده، بايد نخست «عمره» به جا آورد و از احرام بيرون آيد، سپس مراسم حج را انجام دهد، و اما آنها كه قربانى همراه خود آوردهاند (و حج آنها حج «افْراد»