تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٦
همين جهت است).
مفسران نيز تفسيرهائى در همين حدود، براى «لَمَم» ذكر كردهاند، بعضى آن را به «گناه صغيره»، و بعضى به «نيت معصيت بدون انجام آن»، و بعضى به «معاصى كم اهميت» تفسير كردهاند.
گاه نيز گفته شده است كه «لَمَم» هر گونه گناه را اعم از صغيره و كبيره شامل مىشود، مشروط بر اين كه عادت نشده باشد، و گاه به گاه اتفاق بيفتد، و انسان متذكر گردد و توبه كند.
در روايات اسلامى نيز تفسيرهاى گوناگونى براى اين واژه آمده است، در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه در تفسير اين آيه فرمود: هُوَ الذَّنْبُ يُلِمُّ بِهِ الرَّجُلُ فَيَمْكُثُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُلِمُّ بِهِ بَعْدُ: «منظور گناهى است كه انسان به سراغ آن مىرود، سپس مدتى از گناه خوددارى كرده، بار ديگر به آن آلوده مىشود» (و هرگز كار هميشگى او نيست). «١»
در حديث ديگرى نيز از همان امام عليه السلام مىخوانيم: الْلَّمَمُ الرَّجُلُ يُلِمُّ بِالذَّنْبِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ مِنْهُ: «لمم آن است كه انسان به سراغ گناهى رود، سپس از آن استغفار كند». «٢»
روايات ديگرى نيز به همين معنى نقل شده است.
قرائن موجود در آيه نيز گواهى مىدهد كه «لمم» به معنى گناهانى است كه احياناً از انسان سر مىزند، سپس متوجه مىشود و آن را ترك مىگويد، زيرا استثناء «لمم» از «كبائر» (با توجه به اين كه ظاهر استثناء، استثناء متصل است) گواهى است بر اين معنا.