«مسلماً در آينده وارد «مسجد الحرام» در نهايت امنيت خواهيد شد، و به انجام مناسك عمره مى‌پردازيد»، شاهد گويائى است بر اين كه اين سوره و محتواى آن، بعد از «حديبيه» و قبل از «فتح مكّه» بوده است.
٣- در روايات متعددى «صلح حديبيه» به عنوان «فتح مبين» معرفى شده است، از جمله:
در تفسير «جوامع الجامع» آمده است: هنگامى كه پيامبر از «حديبيه» باز مى‌گشت (و سوره «فتح» نازل شد) يكى از اصحاب عرض كرد: ما هذَا الْفَتْحُ لَقَدْ صُدِدْنا عَنِ الْبَيْتِ وَ صُدَّ هَدْيُنا: «اين چه فتحى است كه ما را از زيارت خانه خدا باز داشتند، و جلوى قربانى ما را گرفتند»؟!
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: بِئْسَ الْكَلامُ هَذا، بَلْ هُوَ اعْظَمُ الْفُتُوحِ، قَدْ رَضِىَ الْمُشْرِكُونَ انْ يَدْفَعُوكُمْ عَنْ بِلادِهِمْ بِالرَّاحِ، وَ يَسْئَلُوكُمُ الْقَضِيَّةَ، وَ رَغِبُوا الَيْكُمْ فِى الامانِ وَ قَدْ رَأَوْا مِنْكُمْ ما كَرِهُوا!: «بد سخنى گفتى، بلكه اين بزرگ‌ترين پيروزى ما بود، كه مشركان راضى شدند، بدون برخورد خشونت‌آميز، شما را از سرزمين خود دور كنند، و به شما پيشنهاد صلح دهند، و با آن همه ناراحتى كه قبلًا ديده‌اند، تمايل به ترك تعرض نشان دادند». «١»
سپس پيامبر صلى الله عليه و آله ناراحتى‌هائى كه در «بدر» و «احزاب» تحمل كردند، به آنها يادآور شد، مسلمانان تصديق كردند كه اين اعظم فتوح بوده است، و آنها از روى ناآگاهى قضاوت كردند. «٢»
«زهرى» كه از رجال معروف «تابعين» است مى‌گويد: «فتحى عظيم‌تر از «صلح حديبيه» صورت نگرفت؛ چرا كه مشركين، با مسلمانان ارتباط يافتند و