تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٩
بعضى عرض كردند: اى رسول خدا صلى الله عليه و آله، اين چه كلماتى است كه مىگوئى؟
فرمود: هُنَّ كَلِماتٌ عَلَّمَنِيْهُنَّ جَبْرِئيلُ، كَفَّاراتٍ لِما يَكُونُ فِى الْمَجْلِسِ: «اينها كلماتى است كه جبرئيل به من آموخته، و كفاره چيزى است كه در مجالس واقع مىشود». «١»
***
سپس، در آخرين آيه مىافزايد: «همچنين در شب او را تسبيح كن! و به هنگام پشت كردن ستارگان و طلوع صبح» «وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ».
بسيارى از مفسران، جمله «وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ» را به «نماز شب» تفسير كردهاند، «وَ إِدْبارَ النُّجُومِ» را به دو ركعت «نافله صبح» كه در آغاز طلوع فجر و به هنگام پنهان شدن ستارگان، در نور صبح انجام مىشود.
در حديثى از على عليه السلام نيز آمده است كه «إِدْبارَ النُّجُومِ»، دو ركعت نافله صبح است كه قبل از نماز صبح، و به هنگام غروب ستارگان به جا مىآورند، اما «إِدْبارَ السُّجُودِ» (كه در آيه ٤٠ سوره «ق» آمده است)، دو ركعت نافلهاى است كه بعد از مغرب خوانده مىشود (البته نافله مغرب، چهار ركعت است، كه در اين حديث تنها اشاره به دو ركعت آن شده است). «٢»
به هر حال، عبادت، تسبيح و حمد خدا در دل شب، و در آغاز طلوع فجر، لطف و صفاى ديگرى دارد، و از تظاهر و ريا دورتر است، و آمادگى روحى براى آن بيشتر مىباشد، چرا كه كارهاى مشغول كننده زندگى روزانه تعطيل است، استراحت شبانه به انسان آرامش بخشيده، قال و غوغا فرو نشسته، و در حقيقت همزمان با وقتى است كه پيامبر به معراج رفت، و در مقام «قاب قوسين» در آن