تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٩
تعبير به «صاحب» كه به معنى دوست و همنشين است، ممكن است اشاره به اين باشد كه آنچه او مىگويد، از روى محبت و دلسوزى براى شما است.
بسيارى از مفسران، ميان «ضَلَّ» و «غَوى» فرقى نگذاشتهاند، و آنها را تأكيد يكديگر مىدانند، ولى، بعضى معتقدند: ميان اين دو تفاوت است: «ضلالت» آن است كه انسان ابداً راهى به مقصد نيابد، ولى «غوايت» آن است كه راه او مستقيم و خالى از اشكال نباشد، اولى همچون «كفر» است، و دومى همچون «فسق و گناه».
اما «راغب» در «مفردات» در معنى «غى» مىگويد: «جهلى است كه توأم با اعتقاد فاسد باشد».
بنابراين، «ضلالت» به معنى مطلق جهل و نادانى و بىخبرى است، ولى «غوايت» جهلى است كه با عقيده باطلى توأم باشد، و به هر حال، خداوند مىخواهد در اين عبارت، هر گونه انحراف و جهل و گمراهى و اشتباه را از پيامبرش نفى كند، و تهمتهائى را كه در اين زمينه از سوى دشمنان به او زده مىشد، خنثى نمايد.
***
پس از آن براى تأكيد اين مطلب، و اثبات اين كه آنچه مىگويد از سوى خدا است، مىافزايد: «او هرگز از روى هواى نفس، سخن نمىگويد» «وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى».
اين تعبير شبيه استدلالى است براى آنچه در آيه قبل در زمينه نفى ضلالت و غوايت آمده، چرا كه سرچشمه گمراهىها غالباً پيروى از هواى نفس است.
در سوره «ص» آيه ٢٦ مىخوانيم: وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ «از هواى نفس پيروى مكن، كه تو را از طريق خداوند گمراه مىسازد».