تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٩
صراحت تمام، آن را به عنوان هدف نهائى آفرينش جن و انسان، معرفى مىنمايد.
اندكى تأمل در مفهوم اين آيات، و آنچه مشابه آن است، نشان مىدهد كه هيچ تضاد و اختلافى در ميان آنها نيست، در واقع بعضى هدف مقدماتى، بعضى متوسط، و بعضى هدف نهائىاند، و بعضى نتيجه آن.
هدف اصلى همان «عبوديت» است كه در آيات مورد بحث به آن اشاره شده، و مسأله «علم و دانش» و «امتحان و آزمايش» اهدافى هستند كه در مسير «عبوديت» قرار مىگيرند، و «رحمت واسعه خداوند» نتيجه اين عبوديت است.
به اين ترتيب، روشن مىشود كه ما، همه براى عبادت پروردگار آفريده شدهايم، اما مهم اين است كه بدانيم «حقيقت عبادت» چيست؟
آيا تنها انجام مراسمى مانند ركوع و سجود و قيام و قعود و نماز و روزه منظور است؟ يا حقيقتى است ماوراى اينها؟- هر چند عبادات رسمى نيز همگى واجد اهميتند-.
براى يافتن پاسخ اين سؤال، بايد روى واژه «عبد» و «عبوديت» تكيه كرد، و به تحليل آنها پرداخت.
«عبد» از نظر لغت عرب، به انسانى مىگويند كه سر تا پا تعلق به مولا و صاحب خود دارد، ارادهاش تابع اراده او، و خواستش تابع خواست او است. در برابر او مالك چيزى نيست، و در اطاعت او هرگز سستى به خود راه نمىدهد.
و به تعبير ديگر، «عبوديت»- آن گونه كه در متون لغت آمده- اظهار آخرين درجه خضوع در برابر معبود است، و به همين دليل، تنها كسى مىتواند معبود باشد، كه نهايت انعام و اكرام را كرده است، و او كسى جز خدا نيست.