زبان و ظاهر او.
«اسلام» ممكن است انگيزه‌هاى مختلفى داشته باشد، حتى انگيزه‌هاى مادى و منافع شخصى، ولى «ايمان» حتماً از انگيزه‌هاى معنوى، از علم و آگاهى، سرچشمه مى‌گيرد، و همان است كه ميوه حيات‌بخش تقوا بر شاخسارش ظاهر مى‌شود.
اين همان چيزى است كه در عبارت گويائى از پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله آمده است: الاسْلامُ عَلانِيَةٌ، وَ الايْمانُ فِى الْقَلْبِ: «اسلام امر آشكارى است، ولى جاى ايمان دل است». «١»
و در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم: الْإِسْلَامُ يُحْقَنُ بِهِ الدَّمُ وَ تُؤَدَّى بِهِ الْأَمَانَةُ وَ تُسْتَحَلُّ بِهِ الْفُرُوجُ وَ الثَّوَابُ عَلَى الْإِيمَانِ: «با اسلام خون انسان محفوظ، اداى امانت او لازم، و ازدواج با او حلال مى‌شود، ولى ثواب بر ايمان است». «٢»
و نيز به همين دليل است كه در بعضى از روايات، مفهوم «اسلام» منحصر به اقرار لفظى، در حالى كه «ايمان»، اقرار توأم با عمل معرفى شده است: الْإِيمَانُ إِقْرَارٌ وَ عَمَلٌ وَ الْإِسْلَامُ إِقْرَارٌ بِلاعَمَلٍ. «٣»

همين معنى به تعبير ديگرى در بحث «اسلام و ايمان» آمده است، «فضيل بن يسار» مى‌گويد: از امام صادق عليه السلام شنيدم فرمود: إِنَّ الْإِيمَانَ يُشَارِكُ الْإِسْلَامَ وَ لَا يُشَارِكُهُ الْإِسْلَامُ إِنَّ الْإِيمَانَ مَا وَقَرَ فِي الْقُلُوبِ وَ الْإِسْلَامَ مَا عَلَيْهِ الْمَنَاكِحُ وَ الْمَوَارِيثُ وَ حَقْنُ الدِّمَاءِ: «ايمان با اسلام شريك است، اما اسلام با ايمان شريك نيست (و به تعبير ديگر هر مؤمنى مسلمان است ولى هر مسلمانى مؤمن