خوشحالى مى‌كنند.
***
٢- «مُشْفِقِين» از ماده «اشفاق»، به طورى كه «راغب» در «مفردات» مى‌گويد: به معنى «توجه آميخته با ترس» است، هنگامى كه با كلمه «من» متعدى شود، مفهوم «خوف» در آن ظاهرتر است، و هنگامى كه با كلمه «فى» متعدى گردد، مفهوم «توجه و عنايت» در آن بيشتر است.
اين كلمه، در اصل از ماده «شفق» گرفته شده، كه همان روشنى آميخته با تاريكى است.
اكنون، بايد ديد آنها در دنيا از چه چيز بيم داشتند، و نسبت به چه چيز توجه و عنايت؟
در اينجا سه احتمال وجود دارد، كه ما همه را در تفسير آيه جمع كرديم، زيرا منافاتى در ميان آنها نيست (ترس از خداوند و توجه به نجات خويشتن- ترس از انحراف خانواده و توجه به امر تربيت آنها- و ترس از دشمنان و توجه به حفظ خويش در برابر آنان) هر چند، با توجه به آيات بعد، مخصوصاً جمله فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْنا وَ وَقانا عَذابَ السَّمُومِ: «خداوند بر ما منت گذارد و از عذاب كشنده حفظ كرد»، معنى اول مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.
***
٣- تعبير به «فِى أَهْلِنا» كه در اينجا معنى گسترده‌اى دارد، و همه فرزندان و همسران و دوستان و ياران را شامل مى‌شود، اشاره به اين است كه انسان قاعدتاً در ميان چنين جمعى از همه جا بيشتر احساس امنيت مى‌كند، وقتى در ميان آنان خائف و بيمناك باشد، وضع او در حالات ديگر معلوم است.
اين احتمال نيز وجود دارد كه اين تعبير، اشاره به كسانى است كه در ميان