تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤
يك سلسله شرائط عمومى دارد، كه از جمله آنها «توانائى و قدرت» است، و در آيات قرآن كراراً به اين معنى اشاره شده است، در آيه ٢٨٦ سوره «بقره» به صورت يك اصل كلى مىخوانيم: لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها: «خداوند هيچ كس را، جز به اندازه تواناييش، تكليف نمىكند».
اين شرط هم با ادله نقلى ثابت شده، و هم با دليل عقل.
ولى البته اين گروه، گرچه از شركت در ميدان جهاد معافند، اما آنها نيز بايد به مقدار توان خود براى تقويت قواى اسلام و پيشبرد اهداف الهى آن بكوشند، چنان كه در آيه ٩١ سوره «توبه» مىخوانيم: لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَى الْمَرْضى وَ لا عَلَى الَّذِينَ لا يَجِدُونَ ما يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذا نَصَحُوا لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ: «بر ضعيفان و بيماران و آنها كه وسيلهاى براى انفاق (در راه جهاد) ندارند، ايرادى نيست (كه در ميدان جنگ شركت نجويند،) هر گاه براى خدا و رسولش خيرخواهى كنند (و از آن چه در توان دارند، مضايقه ننمايند)».
يعنى اگر آنها قادر نيستند با دست، كارى انجام دهند، از آنچه در توان دارند با زبان مضايقه ننمايند، و اين تعبير جالبى است كه نشان مىدهد هر كس آنچه را در توان دارد، بايد فروگذار نكند، و به تعبير ديگر اگر نمىتوانند در جبهه شركت كنند، لااقل «پشت جبهه» را محكم نگهدارند.
و شايد، جمله اخير آيه مورد بحث نيز، اشاره به همين معنى باشد كه مىفرمايد: «هر كس اطاعت خدا و رسولش را كند، او را در باغهائى از بهشت وارد مىسازد كه نهرها از زير درختانش جارى است، و آن كس كه سرپيچى كند او را به عذاب اليم گرفتار خواهد كرد»! «وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَ مَنْ يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذاباً أَلِيماً».
اين احتمال نيز وجود دارد، در مواقعى كه استثنائى به حكمى مىخورد،