تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧
قابل توجه اين كه: به هنگام ذكر مؤمنان، خداوند توصيف به «علم و حكمت» شده كه مناسب مقام رحمت است، ولى در مورد منافق و مشركان توصيف به «قدرت و حكمت» كه مناسب مقام عذاب است.
منظور از «جنود آسمان و زمين» چيست؟.
اين واژه، معنى وسيعى دارد كه هم لشكريان فرشتگان الهى را شامل مىشود، و هم لشكريانى همچون صاعقه، زلزلهها، طوفانها، سيلابها و امواج و نيروهاى نامرئى ديگرى كه ما از آن آگاهى نداريم؛ چرا كه همه، جنود الهى و سر بر فرمان او دارند.
***
نكته:
چه كسانى به خدا سوء ظن دارند؟
«سوء ظن» گاهى نسبت به خويشتن است، گاهى نسبت به ديگران، و گاه نسبت به خدا، همانطور كه «حسن ظن» نيز تقسيم سهگانهاى دارد.
اما «سوء ظن» نسبت به خويشتن در صورتى كه به حد افراط نرسد، نردبان تكامل است، و سبب مىشود كه انسان نسبت به اعمال خود سختگير و مو شكاف باشد، و جلوى عجب و غرور ناشى از اعمال نيك را مىگيرد.
به همين دليل على عليه السلام در خطبه معروف «همام» در توصيف پرهيزكاران مىفرمايد: فَهُمْ لِأَنْفُسِهِمْ مُتَّهِمُونَ، وَ مِنْ أَعْمَالِهِمْ مُشْفِقُونَ، إِذَا زُكِّيَ أَحَدٌ مِنْهُمْ خَافَ مِمَّا يُقَالُ لَهُ، فَيَقُولُ: أَنَا أَعْلَمُ بِنَفْسِي مِنْ غَيْرِي، وَ رَبِّي أَعْلَمُ بِي مِنِّي بِنَفْسِي، اللَّهُمَّ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا يَقُولُونَ، وَ اجْعَلْنِي أَفْضَلَ مِمَّا يَظُنُّونَ، وَ اغْفِرْ لِي مَا لَا يَعْلَمُونَ: «آنها خويشتن را متهم مىكنند، و از اعمال خود بيمناكند، هر گاه يكى از آنها ستوده شود، از آنچه درباره او گفته شده ترسان مىگردد، و