تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٩
براى اين نيافريده است كه نافرمانيش نمايند، و اين همان است كه مىفرمايد: وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ، و چون آنها را براى اطاعت آفريده، راه را براى رسيدن به اين هدف براى آنان آسان و هموار ساخته، پس واى به حال كسانى كه چشم بر هم گذارند، و نابينائى را بر هدايت ترجيح دهند». «١»
اين حديث، اشاره پر معنائى است به اين حقيقت كه، چون خداوند انسانها را براى هدف تكاملى آفريده، وسائل آن را از نظر تكوين و تشريع فراهم ساخته، و در اختيار گذارده است.
در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه امام حسين عليه السلام در برابر اصحابش آمد و چنين فرمود: انَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ ما خَلَقَ الْعِبادَ الَّا لِيَعْرِفُوهُ، فَاذا عَرَفُوهُ عَبَدُوهُ، فَاذا عَبَدُوهُ اسْتَغْنُوا بِعِبادَتِهِ عَنْ عِبادَةِ مَنْ سِواهُ: «خداوند بزرگ بندگان را نيافريده، مگر به خاطر اين كه او را بشناسند، هنگامى كه او را بشناسند، عبادتش مىكنند، و هنگامى كه بندگى او كنند، از بندگى غير او بىنياز مىشوند». «٢»
***
٦- پاسخ به يك سؤال
سؤال ديگرى كه در اينجا مطرح مىشود، اين است: اگر خداوند بندگان را براى عبوديت آفريده است، پس چرا گروهى راه كفر را پيش مىگيرند؟ آيا ممكن است اراده خداوند از هدفش، تخلف پذيرد؟
كسانى كه اين ايراد را مىكنند، در حقيقت اراده تكوينى و تشريعى را با هم اشتباه كردهاند؛ زيرا هدف، عبادت اجبارى نبوده، بلكه عبادت و بندگى توأم با اراده و اختيار است، و در چنين زمينهاى هدف به صورت آماده كردن