لسان «تكوين» از جهنم سؤال مى‌كند، و او هم به «زبان حال» پاسخ مى‌گويد، و نظير اين تعبير در زبان‌هاى مختلف فراوان است.
ديگر اين كه: سراى آخرت سراى حيات و زندگى واقعى است، حتى موجوداتى همچون بهشت و جهنم، از يك نوع حيات و درك و شعور برخوردار مى‌شوند، بهشت سخت در اشتياق مؤمنان است، و دوزخ سخت در انتظار مجرمان.
جائى كه اعضاى پيكر انسان به سخن در آيند و شهادت و گواهى دهند، تعجب نيست كه بهشت و دوزخ نيز چنين باشند.
بلكه، به اعتقاد بعضى، در اين دنيا نيز تمام ذرات اين جهان از نوعى درك و شعور برخوردارند، و لذا تسبيح و حمد خدا مى‌گويند، كه اين تسبيح و حمد در آيات مختلف قرآن منعكس است. «١»
ديگر اين كه: مخاطب، مأموران و خازنان دوزخند، و همان‌ها هستند كه پاسخ مى‌گويند.
همه اين تفسيرها قابل قبول است، هر چند تفسير اول مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.
***