تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٢
جزاى وافر همه شما است». «١»
و از سوى ديگر به انسانها نيز اخطار كردهام: لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ: «به طور مسلم دوزخ را از تو و از پيروانت پر خواهم كرد». «٢»
اين تهديدها و وعيدها در سائر آيات قرآن نيز، آمده است، و همگى حاكى از اين است كه خداوند، هم به انسانها، و هم به شياطين اتمام حجت كرده، و آنها را از اغواگرى و اغواپذيرى بر حذر داشته است.
***
سپس، براى تأكيد بيشتر مىافزايد: «سخن من تغيير ناپذير است، و كلامى نزد من دگرگون نمىشود، و من هرگز به بندگانم ستم نخواهم كرد» «ما يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَ ما أَنَا بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ». «٣»
منظور از «قُول» در اينجا همان تهديدها و وعيدها است كه خداوند در آيات مختلف به آن اشاره كرده، و نمونههائى از آن را در بالا آورديم.
تعبير به «ظَلَّام» به صورت «صيغه مبالغه» (بسيار ظلم كننده) با اينكه خداوند كمترين ظلمى روا نمىدارد، ممكن است اشاره به اين باشد كه مقام علم و قدرت و عدل خداوند، چنان است كه اگر ستم كوچكى به كسى كند، بزرگ و بسيار خواهد بود، و مصداق «ظلام» خواهد شد، بنابراين او از هر گونه ستمى بر كنار است.
و يا ناظر به كثرت افراد و مصاديق است؛ چرا كه اگر ستم كوچكى به بندهاى كند، افراد شبيه او بسيارند، و مجموعاً ظلم بسيار مىشود.