تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨
اسلام در قلوب آنها جايگزين شد، در عرض سه سال، گروه عظيمى اسلام آوردند، و جمعيت مسلمانان با آنها فزونى گرفت». «١»
در احاديث، به گوشههائى از امتيازاتى كه به بركت «صلح حديبيه» نصيب مسلمانان گرديد، اشاره شده است.
تنها در حديثى از امام «على بن موسى الرضا» عليه السلام آمده است: «انَّا فَتَحْنا» بعد از فتح «مكّه» نازل گشت. «٢»
ولى، از آنجا كه «صلح حديبيه» مقدمهاى براى فتح «مكّه» در دو سال بعد شد، توجيه اين حديث مشكل نخواهد بود.
يا به تعبير ديگر «صلح حديبيه» در كوتاه مدت، سبب فتح «خيبر» (در سال هفتم هجرت) و فراتر از آن سبب فتح «مكّه»، و نيز پيروزى اسلام در تمام صحنه جهان از نظر نفوذ در قلوب مردم بود، اضافه بر اين ممكن است اين آيه مانند بعضى ديگر از آيات آن، دو بار نازل شده باشد.
و به اين ترتيب، مىتوان ميان تفسيرهاى چهارگانه جمع كرد، با اين قيد كه محور اصلى را «صلح حديبيه» تشكيل مىدهد.
***