و اگر دسترسى به طرف ندارد، يا او را نمى‌شناسد، يا از دنيا رفته است، براى او استغفار كند، و عمل نيك انجام دهد، شايد به بركت آن خداوند متعال وى را ببخشد و طرف مقابل را راضى سازد.
***
٦- موارد استثناء
آخرين سخن درباره غيبت اين كه، قانون غيبت مانند هر قانون ديگر استثناهائى دارد، از جمله اين كه گاه در مقام «مشورت» مثلًا براى انتخاب همسر، يا شريك در كسب و كار و مانند آن، كسى سؤالى از انسان مى‌كند، امانت در مشورت كه يك قانون مسلم اسلامى است، ايجاب مى‌كند اگر عيوبى از طرف سراغ دارد بگويد، مبادا مسلمانى در دام بيفتد، و چنين غيبتى كه با چنين نيتى انجام مى‌گيرد حرام نيست.
همچنين، در موارد ديگرى كه اهداف مهمى مانند هدف مشورت در كار باشد، يا براى احقاق حق و تظلم صورت گيرد.
البته، كسى كه آشكارا گناه مى‌كند، و به اصطلاح «متجاهر به فسق» است، از موضوع غيبت خارج است، و اگر گناه او را پشت سر او بازگو كنند ايرادى ندارد، ولى، بايد توجه داشت اين حكم مخصوص گناهى است كه نسبت به آن متجاهر است.
اين نكته نيز قابل توجه است كه، نه تنها غيبت كردن حرام است، گوش دادن به غيبت، و در مجلس غيبت حضور يافتن، آن نيز جزء محرمات است، بلكه طبق پاره‌اى از روايات، بر مسلمانان واجب است كه رد غيبت كنند، يعنى در برابر غيبت به دفاع برخيزند، و از برادر مسلمانى كه حيثيتش به خطر افتاده دفاع كنند، و چه زيبا است جامعه‌اى كه اين اصول اخلاقى در آن دقيقاً اجرا شود!!