تفسير:
در برابر دشمنان، سخت‌گير و در برابر دوستان، مهربان!
در اين دو آيه، كه آخرين آيات سوره فتح است، به دو مسأله مهم ديگر در ارتباط با «فتح المبين» يعنى «صلح حديبيه»، اشاره مى‌كند كه يكى مربوط به عالم‌گير شدن اسلام است، و ديگرى اوصاف ياران پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و ويژگى‌هاى آنان، و وعده الهى را نسبت به آنها بازگو مى‌كند.
نخست مى‌گويد: «او كسى است كه رسولش را با هدايت و دين حق فرستاد، تا آن را بر همه اديان غالب گرداند، و كافى است كه خدا شاهد و گواه اين موضوع باشد» «هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‌ وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ كَفى‌ بِاللَّهِ شَهِيداً».
اين وعده‌ايست صريح و قاطع، از سوى خداوند قادر متعال، در رابطه با غلبه اسلام بر همه اديان.
يعنى، اگر خداوند از طريق رؤياى پيامبر صلى الله عليه و آله به شما خبر پيروزى داده، كه با نهايت امنيت وارد «مسجد الحرام» مى‌شويد، و مراسم عمره را به جا مى‌آوريد، بى‌آنكه كسى جرأت مزاحمت شما را داشته باشد، و نيز اگر خداوند بشارت «فتح قريب» (پيروزى خيبر) را مى‌دهد، تعجب نكنيد، اين آغاز حركت است، سرانجام، اسلام عالم‌گير مى‌شود و بر همه اديان پيروز خواهد گشت.
چرا نشود، در حالى كه محتواى دعوت رسول اللَّه هدايت است «أَرْسَلَهُ بِالْهُدى‌» و آئين او حق است «وَ دِيْنِ الْحَقِّ»، و هر ناظر بى‌طرفى، مى‌تواند حقانيت آن را در آيات اين قرآن، احكام فردى، اجتماعى، قضائى، و سياسى اسلام، و همچنين تعليمات اخلاقى و انسانى آن بنگرد، و از پيشگوئى‌هاى دقيق و صريحى كه از آينده دارد و درست به وقوع مى‌پيوندد، ارتباط اين پيامبر صلى الله عليه و آله را