المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٤٠ - مبحث نسب

« مهيّيم » اگر چه مكسور است ولى وصل به ما قبل آخر نيست بلكه از آن منفصل مى‌باشد از اينرو ياء ايندو را هنگام نسبت حذف نبايد كرد.

مصنّف مى‌گويد:

اهل لسان ملتزم هستند كه در اسم منسوب به « فعيله » بگويند: فعلىّ.

چنانچه در اسم منسوب به « فعيله » فعلىّ را حتمى مى‌دانند.

شارح گويد:

منظور اينست كه: فعلىّ (بفتح فاء و عين و كسر لام) اسم منسوب به فعيله (بفتح فاء و كسر عين) بوده مشروط باينكه عين آن صحيح و غير مضاعف باشد، بنابراين در اسم منسوب به « حنيفه » بايد بگوئيم: حنفىّ.

و فعلىّ (بضمّ فاء و فتح عين و كسر لام) اسم منسوب به فعيله (بضمّ فاء و فتح عين) مى‌باشد لذا در اسم منسوب به « جهينه » بايد بگوئيم: جهنىّ.

قوله: نحو حىّ: يعنى زنده و طائفه.

قوله: من غير تغيير له: ضمير در « له » به حرف ثانى راجع است.

قوله: و اردده واوا: ضمير منصوبى در « اردده » به حرف ثانى راجع است.

قوله: ان يكن عنه قلب: ضمير در « يكن » به حرف ثانى و در « عنه » به واو راجع است.

قوله: مطلقا: چه منقلب از واو بوده و چه اصلى باشد.

قوله: و مثل ذا فى جمع تصحيح: مشار اليه « ذا » حذف مى‌باشد.

قوله: من اجرى زيدان علما مجرى سلمان: يعنى الف و نون را جزء كلمه قرار دهد.

قوله: علما مجرى غسلين: يعنى ياء و نون را جزء كلمه قرار دهد.

مؤلّف گويد:

كلمه « غسلين » يعنى خون و چرك و آب زردى كه از بدن‌هاى اهل جهنّم جارى است.

قوله: عريون: بكسر راء نام و علم براى شخصى است.

قوله: هبيّخ: بفتح هاء و با و تشديد ياء يعنى پسر چاق كه در اسم منسوب به آن مى‌گوئيم: هبيّخى.

قوله: مهيّيم: تصغير مهيام بروزن « مفعال » از هام يهيم يعنى متحيّر شدن.