المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٢٥ - مبحث ادغام

ابتدى: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، ثلاثى مزيد، باب افتعال، صله براى « ما ».

قد: به معناى تقليل.

يقتصر: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، ثلاثى مزيد، باب افتعال، خبر براى « ما ».

فيه: جارّ و مجرور، متعلّق به « يقتصر ».

على: حرف جرّ.

تا: مجرور به « على » ، متعلّق به « يقتصر ».

كاف: حرف جرّ و مجرورش « قولك » است كه محذوف مى‌باشد.

تبيّن: فعل مضارع، مفرد، مؤنّث، غائب، ثلاثى مزيد، باب « تفعّل ».

العبر: اسم، جمع، فاعل براى « تبيّن ».

ترجمه:

و آنچه به دو تاء ابتداء مى‌شود گاهى در آن به يك تاء اكتفاء مى‌گردد مانند: تبيّن العبر.

متن: «٩٩٦»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

فكّ: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، متعدّى و ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى و مفعولش « المدغم فيه» است كه محذوف مى‌باشد.

حيث: اسم، مضاف، ظرف، متعلّق به « فكّ ».

مدغم فيه: مبتداء.

سكن: خبر.

لام: حرف جرّ.

كونه: مجرور به « لام » و ضمير مجرورى اسم است براى « كون ».

باء: حرف جرّ.

مضمر: مجرور بباء، مضاف، متعلّق به « اقترن ».