المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٧٤ - مبحث ابدال

مصنّف گويد:

ولى اعلال اولى و بهتر است همچون « حيل ».

شارح گويد:

اين كلمه جمع « حيله » بوده كه در اصل « حوله » مى‌باشد لذا در جمعش دو وجه جايز است:

١- حيل كه عين الفعل آن اعلال شده.

٢- حول كه عين الفعلش اعلال نشده است.

سپس شارح گويد:

و از مواردى كه عين الفعل در جمع اعلال نشده بلكه صحيح آورده شده كلمه « حوج » است كه جمع حاجت مى‌باشد چه آنكه اصل حاجت، حوجة است و واو به الف قلب شده ولى در جمعش اعلال صورت نگرفته است.

متن: «٩٥٨»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

الواو: مبتداء.

لاما: حال است از ضمير مستتر در « انقلب ».

بعد: مضاف، ظرف، متعلّق به « انقلب ».

فتح: مضاف اليه.

ياء: مفعول براى « انقلب ».

انقلب: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد، باب انفعال، خبر براى « الواو ».

كالمعطيان: جارّ و مجرور، متعلّق به « استقرّ » ، خبر براى مبتداء محذوف.

يرضيان: معطوف به « المعطيان » بحذف عاطف.

واو: عاطفه.

وجب: فعل ماضى.