المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٥٣ - جواب شارح از انتقاد ابن هشام

شارح گويد:

مقصود اينست كه همزه ال معرفه، همزه وصل است.

البتّه اين گفته مختار سيبويه بوده و در مقابل او خليل آن را همزه قطع مى‌داند چنانچه در باب مربوط به آن شرح و بيانش گذشت.

ناگفته نماند كه همزه « ال » با همزه كلماتى كه قبل از آن ذكر شدند در يك جهت مخالف بوده كه مصنّف به شرح آن اشاره كرده و گفته است:

و در استفهام مى‌توان همزه « ال » را به حرف مدّ تبديل كرده يا آن را تسهيل نمود.

شارح گويد:

تبديل آن به حرف مدّ مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

قل الذّكرين حرّم الخ.

( بگو آيا از ايندو جنس نر يا ماده كدام يك حرام شده).

و تسهيل آن همچون الف و لام در قول شاعر:

يعنى: الحقّ كه منزل آن محبوبه كه نامش رباب است دور بوده و رشته مودّت و محبّت و وصال قطع مى‌شود و قلب تو بطرف او در طيران مى‌باشد.

شاهد در « الحق » است كه الف و لام آن براى تسهيل مى‌باشد.

قوله: او يسهّل: مقصود از تسهيل آنست كه همزه « ال » را ممدود نياورند.

متن: «٩٤٣»

تجزيه و تركيب‌

احرف: اسم، مضاف، مبتداء.

الابدال: مضاف اليه.

هدات موطيا: خبر.

فاء: عاطفه.