المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٥١ - فصل مبحث زائد واقع شدن همزه وصل

ترجمه و شرح:

فصل مبحث زائد واقع شدن همزه وصل‌

مصنّف گويد:

همزه‌اى كه سابق بوده و در كلام ثابت نمى‌ماند براى وصل مى‌باشد مگر آنكه در ابتداء كلام آمده باشد كه در اين فرض ثابت مى‌ماند.

شارح گويد:

چه آنكه اساسا همزه وصل را بخاطر همين جهت مى‌آورند كه با آن كلام را آغاز و ابتداء نموده و بدين وسيله از محذور ابتداء به ساكن رها شوند.

مصنّف گويد:

مانند همزه در « استثبتوا ».

مؤلّف گويد:

اين كلمه فعل امر است از باب استفعال و همزه اين باب، همزه وصل مى‌باشد.

مصنّف گويد:

همزه وصل ثابت است براى فعل ماضى كه بربيش از چهار حرف مشتمل باشد مانند: انجلى.

شارح گويد:

همزه وصل مطلقا در فعل مضارع وجود ندارد اعمّ از آنكه ثلاثى مجرّد بوده و يا غير آن باشد و نيز در ماضى ثلاثى مجرّد و رباعى ابدا همزه وصل يافت نشده بلكه در فعل ماضى مشتمل بربيش از چهار حرف يافت مى‌گردد همچون: انجلى (ماضى باب انفعال) و استخراج (ماضى باب استفعال) و همچنين در امر و مصدر اين دو باب يعنى: انجل و استخراج (امر) و انجلاء و استخراج (مصدر).

و نيز امر در ثلاثى مجرّد مانند: اخش و امض و انفذ.

مصنّف گويد:

كلمه « است » بكسر همزه و سكون سين يعنى پشت و لفظ « ابنم » همان ابن است كه ميم به آن اضافه شده و حاصل گفته مصنّف اينست كه: