المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠١٠ - مقاله شارح در جواب ابن هشام

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

الفتح: مفعول مقدّم براى « امل ».

قبل: اسم، مضاف، ظرف، متعلّق به « امل ».

كسر: مضاف اليه: مضاف.

راء: مضاف اليه.

فى: حرف جرّ.

طرف: مجرور به « فى » ، متعلّق باستقرّ، صفت براى « راء ».

امل: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مزيد، باب افعال.

كاف: حرف جرّ و مجرورش « قولك » است كه محذوف مى‌باشد.

لام: حرف جرّ.

الايسر: مجرور به « لام » ، متعلّق به استقرّ، صفت براى موصوف محذوف.

مل: بكسر ميم، فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مجرّد از باب، ضرب، يضرب (مال، يميل)، اجوف يائى.

تكف: فعل مضارع، مجزوم به « ان » مقدّره در جواب امر، ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى.

الكلف: مفعول براى « تكف ».

ترجمه:

فتحه قبل از كسره رائى كه در طرف قرار گرفته است را اماله كن مانند: للايسرمل.

متن: «٩١٤»

تجزيه و تركيب‌

كاف: حرف جرّ.

ذا: اسم اشاره، مجرور به كاف، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم.

الّذى: اسم موصول، مبتداء مؤخّر.

تليه: فعل و مفعول، صله و عائد براى « الذى ».