المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٢٣ - قياس و قاعده در اسم ممدود
متن: «٧٧٨»
|
آخر مقصور تثنّى اجعله يا |
إن كان عن ثلاثة مرتقيا |
تجزيه و تركيب
آخر: اسم، مضاف، مفعول براى فعل محذوف كه مفسّرش « اجعله » مىباشد.
مقصور: مضاف اليه، موصوف.
تثنّى: فعل مضارع، مفرد، مؤنّث، غائب، مجهول، ثلاثى مزيد، باب تفعيل، صفت براى « مقصور ».
اجعله: فعل و فاعل و مفعول، فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مجرّد، متعدّى به دو مفعول، ضمير متّصل به آن مفعول اوّلش مىباشد.
ياء: مفعول دوّم براى « اجعل ».
ان: حرف شرط.
كان: فعل شرط و جوابش به قرينه « اجعله » محذوف است.
عن: حرف جرّ.
ثلاثة: مجرور به حرف.
مرتقيا: به صيغه اسم فاعل، خبر براى « كان ».
ترجمه:
آخر اسم مقصورى كه تثنيه آورده مىشود را ياء قرار بده مشروط باينكه از سه حرف بيشتر باشد.
متن: «٧٧٩»
|
كذا ألّذى اليا أصله نحو الفتى |
و الجامد الّذى أميل كمتى |
تجزيه و تركيب
كذا: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم.
الذى: موصول، مبتداء مؤخّر.
الياء: مبتداء.
اصله: مضاف و مضاف اليه، خبر و جمله « الياء اصله» صله و عائد براى « الّذى ».
نحو: اسم، مضاف، خبر براى مبتداء محذوف و تقدير آن:
ذلك نحو الفتى.