المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٢٩ - ادات تحضيض و شرح آنها

سواهما: مضاف و مضاف اليه، خبر براى « يكون » محذوف.

فاء: شبه رابط.

وسّطه: فعل و فاعل و مفعول، فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مزيد، باب تفعيل، متعدّى، معلوم.

صلة: حال است از ضمير مفعولى در « وسّطه ».

عائدها: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.

خلف: مضاف، خبر.

معطى: به صيغه اسم فاعل، مضاف اليه، مضاف.

التكملة: مضاف اليه و مقصود از « معطى التكملة» خبر مى‌باشد.

ترجمه:

و آنچه غير از « الذى » و خبر آن مى‌باشد را در وسط ايندو قرار بده در حالى كه صله براى « الذى » محسوب شده و عائدش بجاى خبر قرار مى‌گيرد.

متن: «٧١٩»

تجزيه و تركيب‌

نحو: خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير آن: ذلك نحو ... مى‌باشد، مضاف و جمله اسميّه بعد مضاف اليهش مى‌باشد.

الذى: مبتداء.

ضربته: فعل و فاعل و مفعول، صله و عائد براى « الذى ».

زيد: خبر براى « الذى ».

فاء: عاطفه.

ذا: اسم اشاره، مبتداء.

ضربت: فعل و فاعل.

زيدا: مفعول براى « ضربت » و جمله « ضربت زيدا» محلّا منصوب است تا خبر مقدّم باشد براى « كان ».

كان: از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آن اسمش مى‌باشد و جمله « كان » با اسم و خبرش خبر براى « ذا » مى‌باشند.