المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧١٧ - مبحث«لو»

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

« لو » در اختصاص داشتن به فعل همچون « ان » مى‌باشد ولى « لو » گاهى مقرون با « انّ » مى‌گردد.

شارح گويد:

مانند: لو انّ زيدا قائم (اگر همانا زيد قائم باشد).

بايد توجّه داشت كه از نظر سيبويه « انّ » محلّا مرفوع است تا مبتداء باشد و به عقيده زمخشرى فاعل است براى « ثبت » مقدّر و نيز به عقيده زمخشرى واجب است كه خبر فعل باشد.

ولى مصنّف اين نظريّه را ردّ كرده و گفته است در آيه شريفه ذيل خبر اسم مى‌باشد:

و لو انّ ما فى الارض من شجرة اقلام.

( و اگر هردرخت روى زمين قلم شود).

شاهد در « اقلام » است كه خبر براى « ان » بوده و اسم مى‌باشد.

و نيز مانند قول شاعر يعنى لبيد بن ربيعه:

يعنى: اگر بدرستى كه مرد زنده دريابنده بود نجات از كشته شدن را در آن جنگ در مى‌يافت او را عامر بن مالك ملقّب بملاحب الرّماح و او را به يك طعن نيزه مى‌كشت.

شاهد در « مدرك الفلاح» است كه خبر « انّ » بوده و اسم مى‌باشد.

و غير ايندو از شواهد و امثله ديگر.

مصنّف گويد:

و اگر فعل مضارع پهلوى « لو » قرار بگيرد به ماضى تبديل مى‌شود مانند: لو يفى كفى.

شارح گويد:

مقصود اينست كه فعلى كه لفظا مضارع است اگر پهلوى « لو » قرار بگيرد معنا به ماضى مبدّل مى‌شود مانند:

لو يفى كفى (اگر وفا مى‌كرد كفايت مى‌نمود).

شاهد در « يفى » است كه لفظا مضارع بوده ولى چون بعد از « لو » قرار گرفته معنا