المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٧٢ - عوامل نصب

قد: به معناى تحقيق.

قصد: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مجرّد، مجهول، خبر براى « الجزاء » و جمله « الجزاء قد قصد» جمله حاليّه است.

ترجمه:

و بعد از غير نفى فعل را حتما جزم بده مشروط باينكه فاء را حذف كرده و قصد جزاء را از فعل مجزوم داشته باشى.

شرح عربى:

( و الواو كالفاء) فيما ذكر (إن تفد مفهوم مع كلا تكن جلدا و تظهر الجزع) «ولمّا يعلم اللّه الّذين جاهدوا منكم و يعلم الصّابرين».

و «ياليتنا نردّ و لا نكذّب بآيات ربّنا و نكون من المؤمنين» فإن لم تكن الواو بمعنى مع وجب الرّفع، نحو «لاتأكل السّمك و تشرب اللّبن».

( و بعد غر النّفى جزما) به (اعتمد إن تسقط الفاء و الجزاء قد قصد) نحو قوله تعالى: «قلتعالوا أتل» بخلافه بعد النّفى نحو «ماتأتينا تحدّثنا» و ما إذا لم يقصد الجزاء نحو «تصدّقتريد وجه اللّه».

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

واو همچون « فاء » است مشروط به اينكه بمعناى « مع » باشد مانند:

لا تكن جلدا و تظهر الجزع.

شارح گويد:

قبلا گفته شد فعل مضارع بعد از « فاء » در جواب نفى و طلب بواسطه « ان » مقدّره منصوب مى‌شود، اكنون مى‌گوئيم:

« واو » نيز همچون فاء بوده و فعل مضارع بعد از آن در جواب نفى و طلب بواسطه « ان » مقدّره منصوب مى‌گردد مشروط باينكه بمعناى « مع » باشد.

مثال فعل مضارع منصوب بعد از « واو » در جواب نهى همچون:

لا تكن جلدا و تظهر الجزع (مباش چابك و زرنگ با اظهار جزع و فزع نمودن).

شاهد در « تظهر » است كه منصوب به « ان » مقدّره مى‌باشد و در جواب نهى‌