اسحاق بن غالب، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت- در خطبه‌اى از خطبه‌هاى خويش كه در آن، حال ائمّه عليهم السلام و صفات ايشان را ياد مى‌فرمايد- فرمود كه: «خداى عزّوجلّ به واسطه ائمّه هدى‌ از اهل بيت پيغمبر ما، دين خويش را روشن ساخت، و پرده را از روى آن برداشت. و به سبب ايشان شارع، راه راست خود را ظاهر و هويدا گردانيد. و به ايشان چشم‌هاى علم نهانى خويش را گشود، و از پوشيدگى بيرون آورد (و بنابر بعضى از نسخ كافى، آن را به ايشان عطا فرمود، يا به مردم به سبب ايشان بخشيد).

پس هر كه از امّت محمد صلى الله عليه و آله كه حقّ واجب امام خويش را شناسد، مزه شيرينى ايمان خود را بيابد، و افزونى صفا و مقبولى اسلام خويش را بداند؛ زيرا كه خداى تبارك و تعالى، امام را نصب فرموده كه نشانه‌اى باشد از براى خلق او. يعنى از براى شناختن راه خدا و او را حجّت بر اهل موادّ و جهان خويش گردانيده (بعضى گفته‌اند كه: مراد از موادّ خدا، فيض‌هاى اوست كه از او به اهل آن مى‌رسد و اهل موادّ، آنانند كه ايشان را زيادتى اختصاص به فيض‌هاى آن جناب باشد، از صاحبان عقول خالصه. و عالم، مجموع خلائق‌اند؛ خواه آسمانى باشند و خواه زمينى و خواه از علويّات‌[١] باشند و خواه از سفليّات،[٢] يا آنچه در تحت افلاكند، و مراد از عالِم خدا، كسى است كه او را زيادتى ارتباط و اختصاص به خداى سبحانه باشد، و ايشان صاحبان عقول‌اند. يا مراد، عالمى است كه صدور و وجود آن، مستند به سوى خداى سبحانه است. و بعضى گفته‌اند كه مراد از اهل موادّ، عقول است كه ماده‌هاى معرفت اويند. و مراد از جهان يا اهل آن، غير عقول است؛ زيرا كه امام، بر جميع مخلوقات حجّت است. و احتمال داده‌اند كه مراد از اوّل عالم، زمانيّات و جسمانيّات و از دويم، عالم مجرّدات و روحانيّات باشد. و بعضى موادّ را جمع مودّة گرفته‌اند كه به معنى دوستى است و عالم را بر غير ايشان حمل كرده‌اند. و بعضى دويم را عين اوّل و تفسير آن دانسته‌اند).

و خداى تعالى امام را تاج تعظيم و توقير در پوشانيده، و او را از نور و علم خداوند جبّار پوشانيده؛ در حالتى كه كشيده مى‌شود به ريسمانى به سوى آسمان (يا خدا او را به آن ريسمان يا راهى از راه‌ها به سوى آسمان مى‌كشد). و مواد آن نور، از امام- يا از نور او- بريده نشود (حاصل معنى، آن‌كه خداى تعالى راهى به عالم علوى از براى امام عليه السلام قرار مى‌دهد كه افاضه‌

[١]. موجودات عالم بالا.

[٢]. موجودات مادى كه در عالم ماده قرار دارند.