تحفة الأولياء (ترجمه اصول کافي) - الأردکاني، محمد علي - الصفحة ٢٨
صاد است و در سه شنبه ٨ شوال ١٢٣٣ ه، تأليف آن به پايان رسيده است.[١]
سيد ريحان اللَّه يزدى در معرفى اين اثر، اين نوشته مؤلف را آورده است:
تمّ النصف الاول من كتاب الرائق فى توصيف لغات الفائق بعون اللَّه و تأييده بيد مؤلفه الخاطى الجانى محمد على بن محمد حسن اليزيدى الاردكانى يوم الثلاثاء الثامن شهر شوال المكرم سنة ثلث و ثلاثين و مأتين بعدالالف من هجرة الرسول اشرف بنى آدم و يتلوه فى النصف الاخر حرف الصاد الى الياء.
و در ادامه مىافزايد: آگاهى من به اين تأليفات، به ويژه لغت نحوى، از اطلاعات بسيار ذى قيمت نگارنده است.[٢]
١٢. رسالة الغوافي في شرح لغات العروض و القوافي، اين اثر بعلاوه كتاب پيشين، بر اساس نوشته سيد ريحان اللَّه يزدى، به تاريخ ١٢٢٨ ه نوشته شده و به تاريخ ١٢٣٠ ه به خط مؤلف تجديد كتابت گرديده است.[٣] در دانشنامه مشاهير يزد هم از اين اثر ياد شده است[٤].
١٣. القرّة في شرح الدرّة، كتابى است در شرح منظومه الدرّة البهية تأليف سيد بحرالعلوم، استاد نويسنده.[٥]
١٤. كهف الورى، ترجمه بخش دعا و قرآن اصول الكافى است كه خود مترجم اين نام را براى آن برگزيده و در معرفى نسخههاى كتاب حاضر از آن ياد مىشود.
١٥. وى بنا بر نوشته سپهرى، كتابهاى زيادى را هم استنساخ كرده، ولى اين نويسنده، از آنها يادى نكرده است[٦].
١٦. تحفة الأولياء (كتاب حاضر) مترجم، اين كتاب را كه ترجمه بخش اصول الكافي است، بنا به دستور شاهزاده محمد ولى ميرزا، والى وقت يزد،[٧] نگاشته و تلاش كرده
[١]. الذريعه، ج ١٣، ص ٣٧٨؛ فهرست نسخههاى خطى كتابخانه حوزه علميه امام صادق عليه السلام اردكان، ج ٢، ص ٢٢٤.
[٢]. آيينه دانشوران، ص ٢٣.
[٣]. آيينه دانشوران، ص ٢٣.
[٤]. دانشنامه مشاهير يزد، ج ٢، ص ١٠٧٧.
[٥]. فهرست كتابخانه نسخههاى خطى حوزه علميه امام صادق عليه السلام اردكان، ج ١، ص ٥٤، شماره ٦٣.
[٦]. تاريخ اردكان، ج ١، ص ٢٨٣.
[٧]. محمد ولى ميرزا( ١٢٠٣-/؟) پسر چهارم فتحعلى شاه است كه در سالهاى ١٢٢٨ و ١٢٢٩ حكمران خراسان بوده، و پس از اعتراض بزرگان و خوانين آن ديار به حكمرانى وى، پادشاه او را والى يزد كرد. به نوشته شيخ آقا بزرگ تهرانى، محمد ولى ميرزا، علما را دوست داشت و با آنها زياد نشست و برخاست مىكرد( الذريعة الى تصانيف الشيعة، ج ١٣، ص ١٠١).
و شايد به همين دليل، از چند تن از عالمان خطه يزد درخواست كرده كه كتابهايى را به رشته تحرير در آورند و يا آثارى از تأليفات بزرگان شيعه را ترجمه نمايند. از جمله كتاب تحفة الولى شرح و ترجمة عهد نامه مالك الاشتر، از مولى محمد حسين بن احمد بن محمد سميع يزدى است كه در سال ١٢٢٧ ه به دستور شاهزاده، آن را در مشهد رضوى نگاشته است( الذريعة الى تصانيف الشيعة، ج ٣، ص ٤٨٠). سرور المؤمنين فى أحوال أمير المؤمنين و فضائله، تأليف سيد أحمد بن محمد حسين اردكانى يزدى( زنده به سال ١٢٣٨ ه) است كه در سال ١٢٣٨ ه به درخواست شاهزاده مذكور نوشته شده است( همان، ج ١٢، ص ١٧٦). و از همين مؤلف و به درخواست محمد ولى ميرزا، ترجمه اكمال الدين و اتمام النعمة شيخ صدوق( نسخههاى خطى فارسى آثار شيخ صدوق از صدرايى خويى، ص ١٦٦). و شرح أربع مقالات بطليموس از ابوالحسن على بن رضوان بن جعفر و به درخواست و نام اوست( الذريعة الى تصانيف الشيعة، ج ١٢، ص ٦٨). شرح اعتقادات صدوق از سيد محمد على بن مرتضى اخبارى اردكانى يزدى و به درخواست شاهزاده( همان، ج ١٣، ص ١٠١). مرآة الالوان در حكمت الهى و طبيعى از سيد احمد بن محمد اردكانى يزدى و به درخواست وى تأليف شده است. محمد ولى ميرزا خود سفرنامه حجى نوشته كه از سوى مورخ معاصر، فاضل ارجمند جناب آقاى رسول جعفريان تحقيق و از سوى انتشارات مشعر منتشر شده است. وى علاوه بر علاقهمندى به كتاب و ترجمه و سفارش به تأليف آنها، بانى آثارى در منطقه يزد است كه هنوز پا برجاست. از جمله كاروانسرايى در اردكان است كه به نام كاروانسراى شاهزاده مشهور است و مدرسه علميه شاهزاده محمد ولى ميرزا در يزد، كه اكنون نام« مدرسه امام خمينى» را بر خود دارد.