مى‌داند) و اين‌كه حضرت امام محمد تقى عليه السلام فرمود كه: صمد، سيد مصمود اليه است (و ترجمه آن در اول باب مذكور گرديد)، معنى درستى است كه به فرموده خداى عزّوجلّ‌ «لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‌ءٌ» موافقت دارد. و مصمود اليه، در لغت عرب، به معنى مقصود است و ابوطالب پدر امير المؤمنين عليه السلام در بعضى از اشعار خويش كه پيغمبر صلى الله عليه و آله را به آن مدح فرموده، مى‌فرمايد:

و بالجمرة القصوى اذا صمدوا لها		يؤمّون قذفا رأسها بالجنادل‌

يعنى «و به جمره دورتر از همه جمرات ثلاث كه در منى است-/ يعنى جمره عقبه-/ چون قصد آن نمايند، سر آن را مى‌شكنند، يا قصد سر آن مى‌كنند و به سنگ‌ها كه به سوى آن مى‌افكنند» (و در بعضى از نسخ كافى، به جاى قذفا، و رَضْخَا واقع شده و رَضَخْ به فتح اول و سكون دوم، سنگ بر چيزى انداختن و كوفتن و شكستن است).

و كلينى در بيان شرح اين بيت، فرموده كه: يعنى جانب آن را قصد كردند و آن را به سنگ‌ها مى‌زدند، يعنى: سنگ ريزه‌هاى كوچك كه آنها را جِمار مى‌نامند.[١] و بعضى از شعراى جاهليت، گفته است كه:

ما كنت أحسب ان بيتاً ظاهراً		اللَّه فى أكناف مكَّة يصمد

يعنى «نبودم كه بپندارم كه خدا را خانه‌اى است هويدا در نواحى مكّه، كه مصمود- يعنى مقصود- باشد كه مردم، قصد آن كنند و به زيارت آن روند. و مراد از آن، خانه كعبه است- رزقنا اللَّه و ايّاكم زيارتها-).

وزبرقان گفته كه:

و لا رهيبة الا سيّد صمد.

يعنى: «و نيست رهيبه كه اسم ممدوح اوست، مگر بزرگى كه مردم قصد او مى‌كنند، در حوائجى كه دارند».

و شدّاد بن معاويه در باب حذيفة بن بدر گفته كه:

عَلَوتُهُ بِحُسامٍ ثمّ قلت له‌		خذها حذيف فأنت السيّد الصمد.

باب در بيان امتناع حركت و انتقال خدا

[١]. و جِمار به كسر ميم، جمع جَمره به فتح جيم و سكون ميم است و آن در اصل لغت، به معنى سنگ‌ريزه است.( مترجم)