«وَ رُوحٌ مِنْهُ»[١]، يعنى: «جز اين نيست كه عيسى، پسر مريم فرستاده خدا و كلمه اوست كه خداوند آن را به سوى مريم افكند» (يعنى كه او را به كلمه كُن موجود فرمود بى پدر و ديگر، عيسى روحى است از حق تعالى) حضرت فرمود كه: «آن روحى است مخلوق كه خدا آن را آفريد و در آدم و عيسى عليهما السلام قرار داد».

٣٤٨/ ٣. محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از محمد بن خالد، از قاسم بن عُروه، از عبدالحميد طائى، از محمد بن مسلم روايت كرده است كه گفت: از امام جعفر صادق عليه السلام سؤال كردم از قول خداى عزّوجلّ: «وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»[٢] كه اين دميدن به چه وضع بود؟

حضرت فرمود كه: «روح متحرك است؛ چون باد و آن را روح ناميده‌اند؛ زيرا كه نام آن از ريح كه به معنى باد است، مشتق شده و از اين ماده بيرون آمده (چه وسط ريح نيز واو بوده و به جهت اعلال صرفى به يا مبدل شده) و اين روح را موافق لفظ ريح، يا از آن بيرون آورده؛ زيرا كه روح‌ها با ريح مجانست دارند و هر دو، از يك جنس‌اند (چه روح آدم در سرعت حركت در جميع بدن و جريان آثار آن در اندرون همه اعضا و اضلاع آن، چون جريان باد است در اجزاى عالم). و خدا روح آدم را به خويش نسبت داده؛ زيرا كه آن را بر سائر روح‌ها برگزيده، چنانچه در باب خانه‌اى از خانه‌ها كه خانه كعبه است، فرموده كه: خانه من‌[٣] و در باب رسولى از رسولان خود كه ابراهيم عليه السلام است فرموده كه: خليل من‌[٤] (و خليل كسى است كه او را به دوستى مخصوص ساخته باشى). و امثال اينها از آنچه خدا به خويش نسبت داده از مخلوقات، و همه اينها مخلوق‌اند كه خدا ايشان را آفريده و ساخته، و از سر نو پديد آورده، و ايشان را تربيت فرموده و مى‌فرمايد: و تدبير ايشان و امور ايشان را چنانچه بايد و شايد، به عمل آورده و مى‌آورد».

٣٤٩/ ٤. چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند از احمد بن محمد بن خالد، از پدرش، از عبداللَّه بن بحر، از ابو ايّوب خرّاز، از محمد بن مسلم كه گفت: از امام محمد باقر عليه السلام سؤال كردم از آنچه سنيان روايت مى‌كنند كه خدا، آدم را بر صورت خويش آفريد. حضرت فرمود

[١]. نساء، ١٧١.

[٢]. حجر، ٢٩.

[٣]. بقره، ١٢٥؛ حج، ٢٦.

[٤]. اشاره به آيه ١٢٥ سوره نساء است« وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَ هِيمَ خَلِيلًا».