تحفة الأولياء (ترجمه اصول کافي) - الأردکاني، محمد علي - الصفحة ٢٠
(١٢٦٢ ه) ياد كردهاند و بيش از اين در باره او نگفتهاند. و البته از پارهاى نوشتهها استفاده مىشود كه او در يزد موقعيت ممتازى داشته و مورد توجه والى آن ديار بوده است. در دانشنامه يزد آمده كه:
او، با شاهزاده محمد ولى ميرزا، والى يزد به سالهاى ١٢٣٦-/ ١٢٤٣، ارتباط داشته است.[١]
در اين كه وى با شاهزاده والى ارتباط داشته، علاوه بر مقدمههايى كه در ترجمه آثار او آمده، و او شاهزاده را ستوده و سفارش او را به ترجمه برخى از آثار يادآورى كرده، ذكر اين ماجرا از سوى نائينى است كه در كتابش آورده است. نائينى در باره تعبير خواب مترجم براى شاهزاده چنين آورده است:
و نيز حين توجه شاهزاده به طهران در اردكان، شبى بعد از آن كه فراش نوم مىگسترانند، و شاهزاده شرايط استنامت به عمل مىآورد، در عالم رؤيا مىبيند كه دستهاى وى را گرفته، گوشش را تيغ زدند. چون به زلال تباشير صبح ديده از خواب فرو مىشويد، استفسار تعبير خواب دوشينه از فاضل اردكانى، آخوند ملا محمد على نحوى كه اطراف علوم تعبير را مستطرف است، مىنمايد، آن جناب به استماع خبر خوش آن رؤيا را معبر مىدارد.[٢]
از تاريخ مرگ اردكانى هم اطلاع دقيقى در دست نيست، مؤلف گنجينه دانشمندان، مرگ وى را به سال ١٢٣٥ دانسته[٣]، ولى در دانشنامه مشاهير يزد، بى آن كه در باره تاريخ درگذشت وى، سخنى به ميان آورده شود، به اين تاريخ اعتراض شده است[٤]. و البته اين نظر مؤلف ياد شده، با تاريخ كتابت آثار وى نيز تطبيق نمىكند؛ چه اين كه بر اساس آنچه در تاريخ كتابت تأليفات وى آمده، برخى از آنها پس از اين تاريخ به نگارش در آمدهاند.[٥] آنچه مسلم است، اين است كه اردكانى در گورستان قديم
[١]. دانشنامه مشاهير يزد، ج ٢، ص ١٠٧٧.
[٢]. تاريخ جعفرى، ص ٦٢٧ و ٦٢٨.
[٣]. گنجينه دانشمندان، ج ٧، ص ٤٣٦.
[٤]. ج ٢، ص ١٠٧٧.
[٥]. براى نمونه، در تاريخ كتابت كتاب مصائب الاسلام ١٢٣٩ ه و در هداية الاعلام ١٢٤٠ ه و در المطالب السنية ١٢٤٦ هآمده است.