اى هشام، هر كه بى‌نيازى را خواسته باشد بى آن‌كه مالى داشته باشد، و آسايش دل را از حسد و سلامتى در دين را طالب باشد، به سوى خداى عزّوجلّ تضرع و زارى كند در سؤال خويش، به اين‌كه عقل او را كامل گرداند؛ زيرا كه هر كه عاقل باشد، قانع شود به آنچه او را كفايت كند، و هر كه قانع گردد به آنچه او را كفايت كند، بى‌نياز گردد. و آن‌كه قناعت نكند به آنچه او را كفايت كند، هرگز به بى‌نيازى نرسد.

اى هشام، به درستى كه خدا حكايت فرموده از گروهى نيكوكار كه ايشان گفته‌اند كه: «رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ»[١]، يعنى: «اى پروردگار ما، دل‌هاى ما را مپيچان از حق به سوى غير آن، از پس آن‌كه ما را راه راست نمودى، و ببخش ما را از نزد خويش، بخششى. به درستى كه تويى بسيار بخشاينده». اين را گفتند در هنگامى كه دانستند كه دل‌ها مى‌پيچد و بر مى‌گردد به سوى كورى جهالت و هلاكتى كه دارد. به درستى كه از خدا نترسد آن‌كه از جانب خدا نيابد و هر كه از خدا نفهمد، دل خويش را نبندد بر شناختى كه پا بر جا باشد و آن را ببيند و حقيقت آن را در دل خويش بيابد و كسى چنين نخواهد بود، مگر آن كس كه گفتار او، مصدق كردار و نهان او، موافق آشكار او باشد؛ زيرا كه خداى تعالى كسى را رهنمايى نفرموده بر عقلى كه پنهان و پوشيده است، مگر به آنچه ظاهر باشد از آن و به آن‌كه از جانب آن سخن كند.

اى هشام، امير المؤمنين عليه السلام مى‌فرمود كه: خدا پرستيده نشده به چيزى كه از عقل بهتر باشد، و عقل هيچ مردى كامل نگرديد تا آن‌كه چندين خصلت در او باشد: يكى آن‌كه كفر و بدى، از او ايمن باشد (كه از او سر نزند)، و ديگر آن‌كه، مردم خوبى و راستى را از او اميد داشته باشند، و زيادتى مال خويش را به مردم دهد، و خود را از گفتار بيهوده نگاه دارد، و بهره او از دنيا، قوتى باشد كه به آن زنده بماند، و در مدت زندگى خويش، از علم سير نشود، و خوارى به سوى او كه با خدا باشد، دوست‌تر باشد از عزت با غير خدا، و فروتنى دوست‌تر باشد به سوى او از بزرگوارى، اندكى از نيكى كه از غير به او رسد آن را پر شمارد، و بسيارى‌

[١]. آل عمران، ٨.