آن غايت، غير اوست و هر كه اين حكم را كه بيان كرديم، بفهمد هرگز خوار نگردد و اين توحيدى است خالص. پس آن را رعايت كنيد و به آن تصديق نماييد و بفهميد به اذن خدا.

و هر كه گمان كند كه خدا را مى‌شناسد به حجاب و واسطه ميان او و خلائق يا به صورت عقلى، يا به مثال خيالى، مشرك است؛ زيرا كه حجاب و صورت مثالى كه قرار داده، غير خدا است و جز اين نيست كه آن جناب، يگانه‌اى است كه او را به يگانگى پرستيده‌اند، و چگونه او را به يگانگى ياد نموده آن‌كه گمان مى‌كند كه او را به غير او شناخته، و هر كه خدا را شناخته، خدا را به خدا شناخته، پس هر كه آن جناب را به خودش نشناخته، او را نمى‌شناسد، بلكه غير او را مى‌شناسد و در ميانه خالق و مخلوق چيزى واسطه نيست، و خدا آفريننده همه چيز است؛ نه از ماده و مثالى كه تحقق داشته باشد. و خدا را به نام‌هايى كه دارد بايد ناميد و آن جناب، غير از نام‌هاى خود و نام‌ها غير اويند». در باب بيان معانى نام‌هاى خدا و اشتقاق آنها

١٦. در باب بيان معانى نام‌هاى خدا و اشتقاق آنها

٣١٢/ ١. چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند از احمد بن محمد بن خالد، از قاسم بن يحيى، از جدش حسن بن راشد، از عبداللَّه بن سِنان كه گفت: از امام جعفر صادق عليه السلام سؤال كردم از تفسير و شرح‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»[١] آن حضرت فرمود كه: «باى آن، بها و روشنى و حسن خدا است. و سين، سنا و رفعت و شرف خدا است. و ميم، مجد و كرم و كثرت عطاى خدا است».

و بعضى از ايشان، روايت كرده است كه: «ميم، مالك و مالكيت (يا پادشاهى) خدا است و اللَّه، إله و معبود هر چيزى است و رحمن و بخشاينده است به همه آفريدگان خويش (يعنى در دنيا) و رحيم و مهربان است به مؤمنان بخصوص» (يعنى در آخرت).

٣١٣/ ٢. على بن ابراهيم، از پدرش، از نضر بن سُويد، از هشام بن حكم روايت كرده است كه امام جعفر صادق عليه السلام را سؤال كردم از نام‌هاى خدا و اشتقاق آنها و اين‌كه اللَّه از چه چيزى مشتق شده است؟

فرمود: «اى هشام، اللَّه، مشتق است از إله و إله، مألوه و معبودى مى‌خواهد (چه آن فِعال است از الاهت والوهيّت كه به معنى عبادت و عبوديت است و آن به معنى پرستيدن و

[١]. فاتحه، ١.