٧٢٤/ ٦. محمد بن يحيى، از محمد بن حسين، از على بن اسباط، از حسين بن ابى العلاء، از سعد اسكاف روايت كرده است كه گفت: مردى به خدمت امير المؤمنين عليه السلام آمد و آن حضرت را از روح سؤال مى‌كرد كه: آيا روح، جبرئيل نيست؟ امير المؤمنين عليه السلام فرمود كه: «جبرئيل عليه السلام، از فرشتگان است و روح، غير جبرئيل است». و اين را بر آن مرد تكرار فرمود. آن مرد به حضرت عرض كرد كه: قول بزرگى را گفتى، و كسى نيست كه گمان داشته باشد كه روح، غير جبرئيل است. امير المؤمنين عليه السلام به آن مرد فرمود: «به درستى كه تو گمراهى و از اهل ضلالت روايت مى‌كنى. خداى عزّوجلّ به پيغمبر خويش صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد كه: «أَتى‌ أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحانَهُ وَ تَعالى‌ عَمَّا يُشْرِكُونَ* يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ»[١]، يعنى: «آمد (و مراد، اين است كه نزديك است كه بيايد) فرمان خدا، پس شتافتن آن را نخواهيد. پاك و منزه است آن جناب و برترى دارد از آنچه ايشان شريك او مى‌گردانند (يا از شريك ساختن ايشان)، فرو مى‌فرستد فرشتگان را با روح». پس روح غير فرشتگان است-/ صلوات اللَّه عليهم اجمعين-» (چه، اگر از فرشتگان باشد، بالرّوح زياد و بى‌مصرف بلكه بى‌معنى است؛ زيرا كه فرود آمدن چيزى با خود آن چيز، غلط است و بودن آن، از قبيل ذكر خاص بعد از عام، در صورتى صورت دارد كه اتّحاد جنس معلوم و محقق باشد).

٥٧. باب در بيان وقت دانستن امام تمام علم امامى كه پيش از اوست- عليهم جميعاً السلام-

٧٢٥/ ١. محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از حسين بن سعيد، از على بن اسباط، از حكم بن مسكين، از بعضى از اصحاب ما روايت كرده است كه گفت: به امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: در چه زمان امام آخر آنچه را كه در نزد امام اوّل است، مى‌داند فرمود كه: «در دقيقه آخر كه از جان اوّل باقى مانده باشد».

٧٢٦/ ٢. محمد، از محمد بن حسين، از على بن اسباط، از حكم بن مسكين، از عبيد بن زراره و جماعتى كه با او بودند روايت كرده است كه گفتند: شنيديم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى‌فرمود: «آن امامى كه بعد از امام اوّل است، علم آن كسى را كه پيش از اوست، مى‌داند در دقيقه آخر كه از جان امام پيش باقى مانده باشد».

[١]. نحل، ١ و ٢.