هدايت او را خواسته باشد، نتوانند كه او را گمراه كنند. دست از مردم برداريد و هيچ‌كس نگويد كه اين عموى من است، يا برادر من، يا پسر عموى من، يا همسايه من، پس بايد كه در باب هدايت او سعى خويش را به عمل آورم؛ زيرا كه خدا هرگاه خوبى را به بنده‌اى اراده كند، روح او را پاكيزه گرداند. پس هيچ نيكى و معروفى را نشنود، مگر آن‌كه آن را بشناسد و فراگيرد، و هيچ منكرى و ناشايسته‌اى را نشنود مگر آن‌كه آن را انكار كند و واگذارد. پس خدا سخنى را در دل او اندازد كه به سبب آن، امر او را جمع گرداند و همان باعث توفيق او گردد».

٤٣١/ ٢. على بن ابراهيم بن هاشم، از پدرش، از ابن ابى عُمير، از محمد بن حمران، از سليمان بن خالد، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت: آن حضرت فرمود: «به درستى كه خدا، هرگاه خوبى را به بنده‌اى اراده كند، در دلش نشانه‌اى را از نور پديد آورد، و گوش‌هاى دل او را بگشايد و فرشته‌اى را بر او بگمارد كه او را به راستى و صواب بدارد. و هرگاه بدى را به بنده‌اى اراده فرمايد، در دلش نشانه سياهى را پديد آورد، و گوش‌هاى دل او را ببندد، و شيطانى را بر او بگمارد كه او را گمراه گرداند». پس اين آيه را تلاوت فرمود: «فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ»[١]، يعنى: «پس هر كه خدا خواهد او را راه راست نمايد، مى‌گشايد براى او سينه او را از براى قبول اسلام. و هر كه خدا خواهد كه او [را] گمراه كند (يعنى او را فروگذارد)، مى‌گرداند سينه او را تنگ، بسيار تنگ كه گويا بالا مى‌رود در آسمان».

٤٣٢/ ٣. چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند از احمد بن محمد، از ابن فضّال، از على بن عُقبه، از پدرش، از امام جعفر صادق عليه السلام كه گفت: شنيدم از آن حضرت كه مى‌فرمود:

«كار خويش را از براى خدا و رضاى او قرار دهيد، و آن را از براى مردم و نمودن به ايشان قرار مدهيد؛ زيرا كه آنچه از براى خدا باشد، از براى خدا است (يعنى خدا آن را قبول مى‌فرمايد و به او نفع مى‌رساند). و آنچه از براى مردم باشد، به سوى خدا بالا نمى‌رود. و با مردم به جهت دين خويش مخاصمه و گفت‌وگو مكنيد؛ زيرا كه مخاصمه، دل را بيمار مى‌گرداند.

به درستى كه خداى تبارك و تعالى به پيغمبرش صلى الله عليه و آله فرمود: «إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ»[٢]، يعنى: «به درستى كه تو هدايت نمى‌كنى هر كه را كه دوست دارى،

[١]. انعام، ١٢٥.

[٢]. قصص، ٥٦.