نمى‌بينند) و تسلط و قهرش عظيم (يا حجت و برهانش بزرگ)، و نعمت‌هايش افزون (و از حد حصر بيرون) است. و مكان بلند و مرتبه ارجمندش در نهايت بلندى است (كه بر همه چيز مشرف است). آن‌كه همه وصف كنندگان از وصف كُنه صفتش عاجز و درمانده‌اند و نمى‌توانند كه بار معرفت خدايى او را بردارند، و حدودش را بيان نمى‌توانند كرد؛ زيرا كه به سبب كيفيت و چگونگى به او نمى‌توان رسيد» (كه كُنهش ادراك شود).

٣٥٢/ ٣. على بن ابراهيم، از مختار بن محمد بن مختار و محمد بن حسن، از عبداللَّه بن حسن علوى هر دو روايت كرده‌اند از فتح بن يزيد جُرجانى كه گفت: در راه با حضرت امام رضا عليه السلام به هم رسيديم، در آن هنگام كه از مكه معظمه بر مى‌گشتيم و به جانب خراسان مى‌رفتيم و آن حضرت به سوى عراق تشريف مى‌برد، پس شنيديم از او كه مى‌فرمود: «هر كه از خدا بترسد، همه چيز از او مى‌ترسند. و هر كس خدا را اطاعت كند، همه مخلوقات او را اطاعت كنند». پس دقت نمودم و راه ادب و آداب پيمودم كه به خدمت آن حضرت مشرف شوم، چون رسيدم و بر آن حضرت سلام كردم، جواب سلام مرا باز داد و فرمود:

«اى فتح، هر كه خدا را راضى و خشنود گرداند، از ناخشنودى خلق پروا نمى‌كند، و هر كه خدا را به خشم آورد، سزاوار آن است كه خدا غضب مخلوق را بر او مسلط گرداند. و به درستى كه خدا را وصف نمى‌توان نمود، مگر به آنچه خودْ خويش را به آن وصف فرموده، و كجا ميسر مى‌شود كه به وصف در آيد آن‌كه حواس از دريافتش عاجز و درمانده‌اند و خيال‌ها نمى‌توانند كه به او رسند و انديشه‌ها كه از دل سر مى‌زنند، قدرت ندارند كه حدّى از برايش قرار دهند، و چشم‌ها كندند كه به جنابش احاطه نمايند؟ بزرگوارتر است از آنچه وصف كنندگان او را به آن وصف نمودند. و برتر است از آنچه نعت كنندگان در نعت او گفتند. با نزديكى كه دارد، دور شده، و با دورى كه دارد نزديك شده.

پس آن جناب با دورى خويش نزديك است، و با نزديكى خويش دور است. حقيقت كيفيت و چگونگى را به وجود آورده و كيفيت كرده، پس نمى‌توان گفت كه چگونه است و أينيت و كجا بودن را ثبوت داده و أينيت نموده، پس نمى‌توان گفت كه در كجا است؛ زيرا كه كيفوفيت و أينونيت- كه از كيف و أين است- از او بريده و منقطع گرديده».

٣٥٣/ ٤. محمد بن ابى عبداللَّه روايت كرده و آن را مرفوع ساخته از امام جعفر صادق عليه السلام كه آن حضرت فرمود: «در بين خطبه خواندن امير المؤمنين عليه السلام بر منبر مسجد كوفه، مردى به‌