تحفة الأولياء (ترجمه اصول کافي) - الأردکاني، محمد علي - الصفحة ١٩

نحوى،[١] فاضل نحوى‌[٢]، ملا محمد على نحوى،[٣] فاضل اردكانى،[٤] به اختصار ياد كرده‌اند.

در تراجم الرجال از وى چنين ياد شده است:

محمد على بن محمد حسن الأردكاني اليزدي من العلماء المقيمين بكربلاء فى القرن الثالث عشر و هو أديب جليل، عارف بعلوم اللغة، له كشف النقاب.[٥]

ياد كردن از فاضل اردكانى، به عنوان اديب و لغت شناس در آثار ديگر نويسندگان هم آمده است. و چنان است كه از وى به فاضل نحوى ياد كرده‌اند.

حسين محفوظ مقدمه‌نگار الكافى، تنها از شاگردى وى نزد سيد بحرالعلوم (م ١٢١٢ ه) ياد كرده‌[٦] و بس و هيچ توضيح ديگرى در باره او نداده است.

مؤلف دانشنامه مشاهير يزد هم در باره زندگى وى، به افزودن ميرزا به نام او، چنين نوشته:

ميرزا محمد على اردكانى، ... مشهور به فاضل نحوى، در يزد سكونت داشت و از شاگردان علامه بحر العلوم بوده‌[٧].

در مقدمه كتاب الفوائد الرجاليه سيد مهدى بحرالعلوم‌[٨] در زمره شاگردان وى، از اردكانى به محمد على اردكانى نحوى ياد شده است.[٩]

سپهرى نگارنده تاريخ اردكان، احتمال داده كه فاضل نحوى از شاگردان خواجه شرف الدين عقدايى، از نوادگان خواجه نصير الدين طوسى باشد،[١٠] و همين نظر را مؤلف آيينه دانشوران نيز گفته است.[١١] و نيز او را از شاگردان شيخ جعفر كاشف الغطاء

[١]. آيينه دانشوران، ص ٦٨١، انتشارات كتاب‌خانه آيت اللَّه مرعشى نجفى، ١٣٧٢.

[٢]. دانشنامه مشاهير يزد، ج ٢، ص ١٠٧٧.

[٣]. گنجينه دانشمندان، ج ٧، ص ٤٣٥ و ٤٣٦.

[٤]. همان.

[٥]. تراجم الرجال، ج ٣، ص ٣٢٨ و ٣٢٩، سيد احمد اشكورى.

[٦]. الكافى، ج ١، مقدمه، ص ٣٤.

[٧]. دانشنامه مشاهير يزد، ج ٢، ص ١٠٧٧، به اهتمام ميرزا محمد كاظمينى، انجمن آثار و مفاخر فرهنگى استان يزد، بنياد فرهنگى پژوهشى ريحانة الرسول، ١٣٨٢.

[٨]. سيد محمد مهدى بحر العلوم، كه به دليل فراوانى فضلش، از سوى استاد خود، به بحر العلوم ملقب شد، از شاگردان‌اصولى وحيد بهبهانى( م ١٢٠٦ ه)، و فقهى شيخ يوسف بحرانى( م ١١٨٦ ه) و فلسفى ميرزا مهدى خراسانى( شهيد ١٢١٨ ه) است.

[٩]. الفوائد الرجالية، ص ٦٩.

[١٠]. تاريخ اردكان، ص ٢٨٣.

[١١]. آيينه دانشوران، ص ٦٨٢.