کشف الغمة ت و شرح زوارهای - اربلی، علی بن عیسی - الصفحة ٤١٨ - در بيان آنچه نازل شده از قرآن در شأن آن حضرت
است بخلقت آدم نمودن تنبيهى است بر آنكه غرض از خلقت آدم محمد و آل او است ٦.
إِنَّ الْأَبْرارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كانَ مِزاجُها كافُوراً بدرستى كه نيكوكاران يعنى أهل بيت و تابعان ايشان بياشامند در آخرت از جام شربتى كه آميختگى آن كافور باشد، يعنى آن را بكافور بهشت بياميزند تا خنك و شيرين و خوشبوى شود، تا بواسطه خوش بوئى و سفيدى مشابه كافور باشد، و لهذا او را باين نام خوانند، و مؤيد اين قول است كه بدل از كافور آورده كه:
عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَها تَفْجِيراً كافور چشمهايست كه مىآشامند بندگان شايستگان خداى تعالى ميرانند آن چشمه را راندن آسان.
يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ يَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً آن بندگان شايسته وفا مىنمايند بنذرى كه در طاعت كنند، و مىترسند از روزى كه هست محنت و شدت او فاش و آشكارا.
وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً و مىدهند اين طائفه طعام را بر دوستى خداى تعالى، يا بر حب طعام، يا بر حب اطعام، يعنى با وجودى كه خود احتياج دارند و آن را دوست مىدارند ايثار مىنمايند و مىخورانند درويش فرو مانده را و خردسال بىپدر را و اسيرى را كه از كفار گرفتهاند بر وجهى كه أهل بيت رسول كردند، يا طعام دادن بفقرا را دوست مىدارند.
إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً و اين مطعمان بخلوص نيت مىگويند كه: جز اين نيست كه مىخورانيم شما را اين طعامها براى رضاى خداى تعالى، نميخواهيم از شما پاداش و مكافاتى، و نه سپاسى و آزارى.
إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً بدرستى كه ما مىترسيم از آفريدگار خود از عذاب روز ترشروئى، يعنى روىها ترش گردد از شدت و هول آن روز كه بغايت سخت و گريه است.
فَوَقاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذلِكَ الْيَوْمِ وَ لَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَ سُرُوراً پس نگاه دارد خداى ايشان را از شر و رنج و هول آن روز پيش آرد ايشان را تازگى و خوبى روى و شادى و فرح در دل.
وَ جَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَ حَرِيراً و پاداش دهد ايشان را بسبب آنكه صبر كردند بر طاعت يا بر ايثار طعام بوستانى كه از ميوه آن خورند و از شربت آن نوشند و از حله ابريشم آن پوشند.
مُتَّكِئِينَ فِيها عَلَى الْأَرائِكِ لا يَرَوْنَ فِيها شَمْساً وَ لا زَمْهَرِيراً در حالتى كه تكيه زده باشند در بهشت بر تختهاى آراسته نبينند در بهشت حرارت آفتاب را، و نه سرما را، بلكه در غايت اعتدال يابند هواى بهشت را.
وَ دانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلالُها وَ ذُلِّلَتْ قُطُوفُها تَذْلِيلًا و پاداش دهد ايشان را بهشتى ديگر كه نزديك بود بر ايشان سايههاى درختان آن، و رام كرده باشد چيدن ميوههاى آن رام كردنى، يعنى آسان بود چيدن ميوهها و كسى چيننده را منع نكند.
وَ يُطافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَ أَكْوابٍ كانَتْ قَوارِيرَا قَوارِيرَا مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوها تَقْدِيراً و گردانيده شود بر ايشان جامهاى خرد از سيم، و جامهاى بزرگ مانند آبگينها كه مانند آبگينها باشد از سيم يعنى اوانى و اكواب آن از نقره باشند در صفا مثل آبگينه كه از خارج داخل آن را توان ديد، اندازها كرده باشند ساقيان آن ظرفها فراخور سيرابى بهشتيان اندازه كردنى بىزياده